Bàn luận về phép học (Luận học pháp)

Bàn luận về phép học (Luận học pháp)

Hướng dẫn

I – KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM VỮNG

1. Nguyễn Thiếp (1723 – 1804) tự là Khải Xuyên, hiệu là Lạp Phong Cư Sĩ, người đương thời kính trọng gọi là La Sơn Phu Tử, quê ở làng Mật Thôn, xã Nguyệt Ao, huyện La Sơn (nay thuộc huyện Đức Thọ), tỉnh Hà Tĩnh. Ông là người "thiên tư sáng suốt, học rộng hiểu sâu", tùng đỗ đạt, làm quan dưới triều Lê nhưng sau đó từ quan về dạy học.

2. Thời xưa, tấu là một loại văn thư của bề tôi, thần dân gửi lên vua chúa để trình bày sự việc, ý kiến, đề nghị.

3. Trong văn bản trích Bàn luận về phép học, tác giả đã từ mục đích chân chính của việc học, phê phán những quan điểm học tập tiêu cực, thực trạng học sai trái rồi đưa ra và khẳng định quan điểm, phương pháp học đúng đắn, cuối cùng là thuyết phục cho sự đúng đắn ấy bằng việc chỉ ra tác dụng của nó.

II – HƯỚNG DẪN ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1. Đoạn đầu của bài trích (từ Ngọc không mài đến những điều tệ hại ấy), tác giả nêu lên mục đích chân chính của việc học và thực trạng tiêu cực của việc học đang hiện hành. Việc học vốn mang một ý nghĩa cao quý: "Biết rõ đạo", tức là học để biết cách làm người, học để sống tốt, cư xử đúng chuẩn mực. "Ngọc không mài, không thành đồ vật", con người không học hành, tu dưỡng thì chẳng thể có khả năng làm việc tốt, giúp ích cho đời. Dưới chế độ phong kiến theo Nho giáo, học hành, thi cử còn là con đường trực tiếp dẫn đến quan trường ; đánh giá qua thi cử để lựa chọn hiền tài giữ những cương vị trong triều chính.

2. Điều này dẫn đến những biểu hiện tiêu cực trong việc học: học vì mục đích thực dụng (tiến thân, làm quan, cầu danh lợi), chạy theo hình thức mà quên đi ý nghĩa chân chính của việc học. Những con người theo sự học giả dối như vậy, nếu thành đạt, ắt sẽ trở thành những "nịnh thần", trở thành sâu bọ đục khoét, làm cho "nước mất, nhà tan". La Sơn Phu Tử đã thẳng thắn nhìn vào thực tế và đúc thành những lời tấu xác thực, đầy tinh thần trung thực dâng lên Quang Trung. Nhưng giải quyết thực trạng đáng buồn của việc lựa chọn ấy bằng cách nào? Tiếp theo Nguyễn Thiếp mới trình tấu về quan điểm, phương pháp học tập đúng đắn.

3. Tác giả bàn đến hình thức học và cách thức học. Việc học phải được tiến hành dưới một hình thức phổ biến. Làm thế nào để tật cả mọi người đều ý thức được việc học và có thể học ở bất kì đâu: "Thầy trò trường học của phủ, huyện, các trường tư, con cháu các nhà văn võ, thuộc lại ở các trấn cựu triều, đều tuỳ đâu tiện đấy mà đi học". Đó là những chính sách mà Nguyễn Thiếp khuyên vua Quang Trung nên thực hiện.

4. Nói về phép học, Nguyễn Thiếp cho rằng học phải theo trình tự trước – sau, thấp – cao: "Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên…". Nghĩa là người học phải bắt đầu từ những kiến thức cơ sở, nền tảng. Học rộng là cần thiết song cần phải biết suy nghĩ để thâu tóm những cái tinh tuý, cốt lõi nhất. Đặc biệt, học phải đi đôi với hành, kiến thức trong sách vở phải được thể nghiệm vận dụng vào thực tiễn đời sống: "Theo điều học mà lảm". Có như thế thì người học mới có khả năng lập cộng trạng thể hiện điều học được thành hành động, giúp cho đất nước "vững yên", "thịnh trị".

Ở thời đại nào cũng cần đến sự học chân chính. Đây là phương cách căn bản để con người, xã hội phát triển, tiến bộ. Điều Nguyễn Thiếp nói là đúng cho mọi thời đại.

5. Sơ đồ lập luận của đoạn văn:

Mai Thu

Đánh giá bài viết
DMCA.com Protection Status