Giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo trong tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân

Đề bài: Giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo trong tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân

Bài làm

Trong văn học, có rất nhiều tác phẩm đã tái hiện lại cuộc sống lầm than, khổ cực của người nông dân trong hoàn cảnh đói nghèo, túng quẫn. Mỗi một tác phẩm lại mang đến cho người đọc sự thương cảm, xót xa. Chị Dậu của Ngô Tất Tố, Chí Phèo, Lão Hạc của Nam Cao… từng mang đến cho người đọc sự ám ảnh về cái vòng luẩn quẩn của cuộc sống bế tắc, cực khổ. Nhưng đến tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân, cũng là cảnh đói cảnh nghèo, cũng có những cái chết thảm hại, thê lương. Nhưng sau cùng, tác phẩm vẫn mang đến cho người đọc niềm vui vì người nông dân đã không còn khịu khuất phục với số phận bất hạnh của mình nữa. Họ đã biết hi vọng, biết khát khao và tin tưởng vào tương lai tốt đẹp. Từ đó, tác phẩm mang lại giá trị hiện thực rất sâu sắc và giá trị nhân đạo vô cùng lớn lao.

Giá trị hiện thực ở đây là bối cảnh xã hội trong nạn đói khủng khiếp năm 1954. Nhà văn Kim Lân đã có cái nhìn vừa bao quát vừa chi tiết khi dựng lên những “bóng ma dật dờ, lặng lẽ” trong xóm ngụ đang chết dần chết mòn vì đói. Từ sự thật ấy đã làm nên giá trị nhân đạo cho tác phẩm: vạch mặt tội ác của bọn thực dân, bọn đế quốc đã đẩy nhân dân ta vào tình cảnh đói khát, khổ cực. Nhưng trong mọi hoàn cảnh, tinh thần lạc quan và niềm khát vọng, niềm tin vào cuộc sống vẫn luôn rực sáng trong những mảnh đời bất hạnh.

Trước hết là giá trị hiện thực, Kim Lân đã dùng ngòi bút của mình thay cho chiếc máy quay để quay lại hình ảnh xóm ngụ cư nghèo trong một buổi chiều tàn tạ: “Ngã tư xóm chợ về chiều càng xác xơ, heo hút. Từng trận gió từ cánh đồng thổi vào, ngăn ngắt. Hai bên dãy phố úp sụp, tối om, không nhà nào có ánh đèn, lửa. Dưới những gốc đa, gốc gạo xù xì, bóng những người đói dật dờ đi lại lặng lẽ như những bóng ma. Tiếng quạ trên mấy cây gạo ngoài bãi chợ cứ gào lên từng hồi thê thiết.” Từng hình ảnh, từng từ ngữ như nỗi đau xoáy vào lòng người đọc. Khiến ai cũng thương cảm, xót xa. Kim Lân cũng là người giàu lòng nhân ái lắm mới có thể thấu hiểu tường tận về tình cảnh của người nông dân như vậy. Lịch sử có thể thống kê những con số về người chết trong nạn đói và dấu mốc về thời gian, nhưng không thể nào ghi lại được hết những câu chuyện xúc động đã xảy ra trong cảnh bần cùng túng quẫn của nhân dân. Họ đói khổ đến mức bỏ quên mất những mưu cầu về hạnh phúc, về tình yêu lứa đôi.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Tràng trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân

Từ sự thật đau thương, nhà văn đã ngầm tố cáo tội ác của bọn thực dân phong kiến, bọn đế quốc tàn nhẫn, bất nhân. Chúng không những cướp cơm cướp gạo của đồng bào ta, mà còn vùi dập tâm hồn họ trong cái đói, cái nghèo cùng cực. Bởi khi cái chết cận kề ngay trước mắt, liệu có ai còn dám nghĩ đến hai chữ tình yêu? Chúng không nổ súng, không cầm gươm kiếm giết chết từng người, nhưng lại dùng mưu hèn kế bẩn khiến dân ta tự đi vào cái chết. Chết đói, chết rét. Lòng căm phẫn của nhà văn cũng là nỗi oán thù trong bao nhiêu con người đang gắng gượng từng ngày với hơi thở yếu ớt và rồi tắt hẳn.

Loading...

Nhưng bên cạnh sự thật ấy, nhà văn đã mang đến cho xóm ngụ cư nghèo một cái gì đó “lạ lùng và tươi mát thổi vào cuộc sống đói khát, tăm tối ấy của họ” khi dựng lên tình huống bi hài “nhặt” vợ của anh cu Tràng và người đàn bà rách rưới, đói khát. Họ đã cùng nhau đi trong buổi chiều tàn tạ, giữa những cái thây nằm còng queo bên đường không người chôn cất. Lấy nhau lúc này, ai cũng hiểu sự khó khăn đang chồng chất. Nhưng nếu không đến với nhau, cũng vẫn chết, chỉ là sớm hay muộn. Vậy thà rằng cứ hạnh phúc, cứ hi vọng, biết đâu ngày mai sẽ đổi thay. Những động lực ấy đã giúp hai cuộc đời sắp tàn bước đi giữa buổi chiều tàn, giữa cái đói đang đeo bám từng ngày. Cái chết có thể sẽ đến nhanh hơn khi họ dắt díu nhau về. Nhưng ít nhất, trong ngày đầu tiên có vợ, cuộc sống u tối, ảm đạm của gia đình Tràng đã thay đổi hoàn toàn. Nhà cửa được dẹp dẹp sạch sẽ tinh tươm, hai cái ang nước đã được đổ đầy. Mọi thứ đều gợi lên niềm hi vọng, khiến ai cũng cảm thấy mình cần phải có bổn phận chăm lo cho cái nhà này. Cái nhà mà bao lâu này chìm trong sự im lặng, cô quạnh. Cái đói vẫn vậy, hoàn cảnh sống vẫn chưa có gì khá khẩm hơn, nhưng tinh thần của mọi người đều phấn chấn. Đó chính là điểm khởi đầu cho một cuộc sống mới tốt đẹp trước mắt. Hình ảnh của Tràng lúc này làm ta liên tưởng đến hình ảnh của Chí Phèo khi tỉnh dậy sau một cơn say dài triền miên. Hắn bắt đầu cảm nhận được hương vị của cuộc sống từ những điều giản dị nhất. Những ước mơ thánh thiện ngày nào về một gia đình nhỏ bé, ấm êm cũng trở về trong tâm trí. Tràng cũng vậy, bao nhiêu tháng ngày sống trong buồn tủi, lắng lo về cái ăn cái mặc bỗng dưng được lui lại. Thay vào đó là những dự định rất đơn sơ, giản dị về ngày mai.

Xem thêm:  Phân tích giá trị nhân đạo sâu sắc của truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân

Cuộc nhặt vợ ấy tuy bi hài, nhưng lại vô tình ngợi ca tấm lòng nhân hậu, quảng đại của anh cu Tràng xấu xí, ngờ nghệch khi đãi thị một chập bốn bát bánh đúc. Thậm chí, Tràng còn mời thị đi ăn một bữa no nê, mua cho thị cái thúng con con để đựng vài thứ lặt vặt. Trong khi những người khác đang chết đói, thì Tràng lại dành cho thị sự đãi ngộ rất “ga lăng”. Và thị theo Tràng vì miếng ăn, vì đang đói, nhưng khi về nhà Tràng, đối mặt với bữa cơm thảm hại của ngày đói, thị vẫn ăn một cách ngon lành. Chứng tỏ, thị lấy Tràng hoàn toàn không phải vì tham ăn, vì đói khát. Hơn nữa, thị cũng thấu hiểu trong tình cảnh này có ai là người được đầy đủ, được ấm no?

Đặc biệt hình ảnh nồi cháo cám càng làm cho giá trị của tác phẩm thêm phần sâu sắc. Nồi cháo ấy là nồi cháo nghĩa tình của người mẹ già nua đã trải qua bao năm tháng gian truân. Vị đắng xít giống như những cay đắng cuộc đời mà bà đã trải qua. Giờ đây, vị đắng ấy đang nghẹn ứ trong họng đôi vợ chồng trẻ. Giữa ngày đói, có gì đó để ăn, chỉ cần ăn được thôi đã là điều may mắn lắm rồi. Dù đắng, dù nghẹn nhưng chính người mẹ gần đất xa thời lại là người thắp lên cho con những tia hi vọng sáng chói về ngày mai. Bà tính mua đôi gà, chẳng mấy chốc sẽ có cả một đàn. Nghe hay lắm. Cộng thêm tiếng trống thúc ngoài đình và hình ảnh phá kho thóc của Nhật chia cho người nghèo càng làm cho đôi vợ chồng trẻ tràn đầy hi vọng. Họ tin rằng vào một tương lai không xa, lá cờ đỏ bay phấp phới sẽ nằm trong tay họ. Mọi người sẽ thoát cảnh đói, cảnh khổ như bây giờ.

Xem thêm:  Đoạn văn nghị luận xã hội 200 chữ về hiện tượng sống ảo

Đói, rét, thậm chí cả cái chết cận kề, tất cả đều không làm cho lòng người nao núng. Họ vẫn bước đi, vẫn nắm lấy hạnh phúc của mình. Cuộc nhặt vợ đầy bi hài có thể gây cười cho người đọc, nhưng cũng lấy đi không ít nước mắt ở những tấm lòng đồng cảm, giàu tình thương. Dưới ngòi bút chân thực của Kim Lân, sự thật về nạn đói năm 1954 đã được tái hiện lại trên từng câu văn, từng dòng chữ. Qua đó, ông cũng ngợi ca ý chí vươn lên và khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của mọi người trong hoàn cảnh cùng khổ. Đồng thời vạch trần tội ác của bọn thực dân tàn nhẫn, dã man. Tất cả đã làm nên giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo rất sâu sắc cho tác phẩm.

Loading...

Ứng dụng VĂN MẪU TỔNG HỢP trên điện thoại với hơn 30k bài văn mẫu hay nhất, giải bài tập SGK, soạn văn đầy đủ chi tiết. Hãy tải App ngay để chúng tôi phục vụ bạn tốt hơn nhé!

Nếu thấy bài viết hay, hãy động viên và chia sẻ ban biên tập! Các bình luận không phù hợp sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

DMCA.com Protection Status