Phân tích đoạn trích “Chí khí anh hùng” trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du

Phân tích đoạn trích ” Chí khí anh hùng” trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du

Bài làm

Nguyễn Du được biết đến bởi kiệt tác “Truyện Kiều” dường như mỗi một đoạn, mỗi câu thơ đều là “lời lời châu ngọc, hàng hàng gấm thêu”. Có thể nói rằng đằng sau số phận cuộc đời nhân vật đều được gửi gắm biết bao giá trị nhân đạo sâu sắc. Đó còn là một niềm trân trọng nâng niu ước mơ khát vọng con người. Đó chính là tiếng nói lên án tố cáo những thế lực xấu xa đứng đằng đằng sau. Và hơn thế nữa nó dường như đã phản ảnh chân thực giấc mơ tự do công lí mà đoạn trích đặc sắc – bài thơ “Chí khí anh hùng” chính là tiêu biểu nhất cho điều này.

Và sau tháng ngày ân ái bên Thúc Sinh, Kiều như lại một lần nữa sa thân vào chốn lầu xanh nhơ nhớp, một lần nữa nàng Kiều phải quay trở lại với Tú Bà để sống thân phận của người kĩ nữ hèn mọn kia. Cứ tưởng rằng, cuộc đời nàng Kiều đã đặt một dấu chấm hết trong tối tăm và đầy rẫy biết bao điều bất hạnh. Thế nhưng, trong những cơn phong ba bão tố, Từ Hải bỗng như “vụt đến như một ngôi sao lạ chiếu sáng một đoạn đời nàng” (Hoài Thanh). Chàng đã chuộc Kiều ra, trả lại cho Kiều một sự tự do xứng đáng. Dường như hai người họ đến bên nhau với tấm lòng của những bậc tri kỉ giữa “trai anh hùng’’ và “gái thuyền quyên”. Nhưng hạnh phúc chưa đến được bao lâu, thì dường như cái “thói vẫy vùng” của bậc giang hồ lại được dịp sục sôi. Và chính cái khát khao dựng nên nghiệp lớn bỗng thúc dục mạnh mẽ bước chân người anh hùng. Đoạn trích “Chí khí anh hùng” chính là miêu tả cảnh Từ Hải từ biệt Thúy Kiều để ra đi. Khác hẳn với Thanh Tâm Tài Nhân trong “Kim Vân Kiều truyện” dường như chỉ thuật lại trong đôi ba dòng ngắn ngủi “Từ Hải sắm một căn nhà ở với Kiều được năm tháng rồi từ biệt ra đi” thì Nguyễn Du thì với tài năng của mình đã dựng nên một cảnh li biệt giữa đôi trai gái để hoàn thiện giấc mộng anh hùng “đầu đội trời, chân đạp đất” lớn nhất cho cuộc đời mình.

Bốn câu thơ đầu khắc họa thật đậm, thật rõ nét hình ảnh của Từ Hải trước lúc lên đường:

“Nửa năm hương lửa đương nồng

Trựơng phu thoắt đã động lòng bốn phương

Xem thêm:  Soạn bài Ôn tập văn học dân gian Việt Nam Ngữ văn 10 đầy đủ hay nhất

Trông vời trời bể mênh mang

Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong”.

Nguyễn Du quả thật như đã làm khó bậc anh hùng khi đặt chàng trong hai khoảng không gian đối lập nhau. Một bên có thể coi là không gian khuê phòng với “hương lửa đương nồng” với tình cảm lứa đôi đầy những cám dỗ, nhưng lại có thể níu kéo bất kì một người đàn ông nào. Trái lại với đó một bên là không gian vũ trụ bao la có sức vẫy gọi mãnh liệt. Đường đường được biết đến là đấng “trượng phu” Từ không một phút níu kéo giằng xé hay phân vân mà khẳng khái đưa ra quyết định của chính mình. Chàng là người vốn sinh ra không phải là con người của những đam mê thông thường mà là mẫu người của những sự nghiệp vĩ đại- sự nghiệp của bậc anh hùng. Hiểu thấu được những khát khao ấy, tác giả Nguyễn Du đã trân trọng gọi nhân vật của mình bằng hai tiếng “trượng phu” – người đàn ông có trí lớn trong trời đất. Dường như hai chữ này chỉ xuất hiện duy nhất một lần trong truyện Kiều và dành riêng cho Từ Hải mà thôi. Có thể nói rằng thứ tình cảm vợ chồng giản đơn đâu thể nào níu giữ bước chân người anh hùng được thêm nữa. Có thể nói tiếng gọi của lí trí thúc dục chàng đi theo đuổi và thực hiện hoài bão của cuộc đời. Và dường như cái ánh mắt trông vào “trời bể mênh mang” là ánh nhìn hướng đến một khoảng không gian xa hơn rộng hơn nơi mà bậc hào kiệt để được thỏa trí vẫy vùng với những đam mê, lí tưởng. Và chính những hình ảnh cuối cùng “Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong” không chỉ tái hiện lên được hình ảnh con người mạnh mẽ, hào hùng đặt trên nền kì vĩ của không gian mà ở đây dường như còn mở ra tâm thế nhân vật không hề có một chút nào là do dự luôn hành động thật dứt khoát, quả quyết. Đến đây, ta như đã chợt bắt gặp những đểm tương đồng trong thơ Nguyễn Du với các nhà thơ cùng thời với ông. Là hình ảnh chinh phu oai hùng trước buổi ra trận:

“Chí làm trai dặm nghìn da ngựa

Gieo thái sơn nhẹ tựa hồng mao”

Hay như:

“Chàng tuổi trẻ vốn dòng hào kiệt

Xếp bút nghiêng theo việc binh đao

Dã nhà đeo bức chiến hào

Thét roi cầm vị ào ào gió thu”

( Chinh phu ngâm_ Đoàn Thị Điểm)

Ngay cả nhà Nguyễn Du và Đoàn Thị Điểm đều như đã mượn hình ảnh vốn của thiên nhiên vũ trụ mục đích là để nâng cao tầm vóc, kích thước nhân vật anh hùng của mình. Thế nhưng, nếu như mà “chí làm trai” trong những câu thơ của “chinh phụ ngâm” chỉ là sự lập nên sự nghiệp là lưu danh, lập công với núi sông thì với “chí anh hùng” trong “Truyện Kiều” lại là lập nên sự nghiệp lại là để yên bề gia thất.

Xem thêm:  Viết đoạn văn Nghị luận xã hội về vai trò của sự trải nghiệm đối với tuổi trẻ

Lẽ thường, trong những cuộc chia tay nào cũng đầy nước mắt, cũng đọng những dùng dằng chẳng nỡ của kẻ ở với người đi. Nhưng ở đây với Từ Hải và Kiều cũng không phải là ngoại lệ. Nàng Kiều dường như không muốn một thân một mình, giường đơn gối chiếc trong căn nhà lạnh lẽo. Và lúc này nàng một mực muốn được sẻ chia, được gánh vác sự nghiệp với Từ Hải. Lời lẽ nghe sao mà tha thiêt thế:

Nàng rằng: “ Phận gái chữ tòng

Chàng đi thiếp cùng một lòng xin đi”

Kiều một lòng xin đi theo Từ Hải âu cũng là hợp tình hợp lí với đạo Nho truyền thống. Nho giáo đã dạy phận nữ nhi phải “tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phụ tử tòng tử”. Thế nhưng, trái ngược với những mong mỏi của nàng, Từ ngay lập tức đáp lại:

Từ rằng: “Tam phúc tương tri

Sao chưa thoát khỏi nữ nhi thường tình”

Mới nghe qua hẳn ai ai thì cứ nghĩ là một lời trách cứ nhưng đằng sau đó lại là lời động viên người tri kỉ của mình biết vượt lên những tình cảm thông thường để sánh cùng trí lớn của người anh hùng. Có lẽ mà vì vậy, sau này khi nói về nỗi nhớ nhung da diết của Thúy Kiều dành cho Từ Hải, Nguyễn Du viết:

“Cánh hồng bay bổng tuyệt vời

Đã mòn con mắt phương trời đăm đăm”

Nàng hướng con mắt về phương trời xa không chỉ để tìm kiếm một dáng hình thân thuộc khi xưa, đó còn là sự ngóng đợi vào sự nghiệp lớn lao mà Từ Hải đã dốc lòng dựng xây:

“Bao giờ mười vạn tinh binh

Tiếng chiêng dậy đất, bóng cây rợp đường

Làm cho rõ mặt phi thường

Bấy giờ ta sẽ rước nàng nghi gia”

Khi ngày chàng hoàn thành xong nghiệp lớn thì ngày đó cũng sẽ chính là ngày chàng trở về đón nàng trong tư cách là một người chủ tướng chỉ huy mười vạn tinh binh với chiêng chống dậy đất, cờ quạt dậy đường. Vfa dường như những lời thốt lên từ người anh hùng không hề mang tính chất khoa trương hay khoe gì cả mà đầy quả quyết chắc chắn thể hiện sự tự tin tuyệt đối của nhân vật vào cơ đồ mà mình tạo dựng. Dường như chính những niềm tin mãnh liệt của Từ truyền sang cho Kiều và lan tỏa ra khắp tất thẩy bạn đọc.

Xem thêm:  Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

Đoạn trích kết lại với hai câu thơ gây ấn tượng sâu đậm bở hình ảnh ước lệ:

“Quyết lời dứt áo ra đi

Gió mây bằng đã đến kì dặm khơi”

Trong thơ ca trung đại cổ điển xưa có thể thấy hành động “dứt áo ra đi” không phải là quá xa lạ. Và dường như nó mang tính chất lưu luyến bịn rịn chẳng nỡ rời xa. Thế nhưng, đặt trong đoạn trích và đặt trong hình tượng anh hùng Từ Hải thì đó lại thể hiện sự mạnh mẽ, quyết đoán của bậc nam nhi. Và phải chăng vì thế mà Nguyễn Du đã không chút do dự nâng nhân vật của mình lên, ví hình ảnh chàng lúc lên đường với hình ảnh chim bằng sự cất cánh bay vào muôn trùng dặm khơi? Có thể khẳng định rằng hình ảnh đó phần nào thể hiện cái nhìn lãng mạn và khát vọng thoát khỏi thời đại mình- một tư tưởng tiến bộ vượt bậc so với những người đương thời.

Đoạn trích đặc sắc “Chí khí anh hùng” cũng đã xây dựng hình tượng Từ Hải bằng bút pháp ước lệ hóa kết hợp với lối ngôn ngữ giàu sức gợi dường như cũng đã khẳng định rõ phẩm chất cốt lõi của người anh hùng không để tình cảm riêng rằng buộc chí lớn luôn luôn biết hành động đề hướng tới sự nghiệp cao cả, những trọng trách lớn lao. Nhờ đó mà nhân vật mà Nguyễn Du xây dựng luôn có một sức sống đậm sâu trong lòng bạn đọc muôn đời.

Leave a Reply

avatar
  Nhận thông báo qua email  
Nhận thông báo cho
DMCA.com Protection Status