Phân tích nhân vật người đàn bà trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu

Đề bài: Phân tích nhân vật người đàn bà trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu

Bài làm

Nhẫn nhục, cam chịu, giàu đức hi sinh và yêu thương gia đình vô bờ bến là những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam truyền thống. Người đàn bà bước ra từ Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu – một nhà văn tiên phong trong thời kỳ đổi mới văn học nước nhà – là một tiêu biểu trong số đó. Bà không những là tấm gương sáng cho thế hệ sau noi theo mà còn là điểm nhấn bất ngờ để tác giả chiêm nghiệm về cuộc đời và nghệ thuật.

Câu chuyện kể lại chuyến đi thực tế của người nghệ sĩ nhiếp ảnh tên Phùng. Anh được giao nhiệm vụ tìm kiếm một bức ảnh thật đẹp về cảnh biển trong sương sớm để bổ sung vào bộ lịch nghệ thuật với chủ đề bình minh trên biển. Anh trở lại vùng biển ở chiến trường xưa và thăm Đẩu. Qua nhiều ngày phục kích, cuối cùng anh đã chụp được một bức hình như ý. Nhưng đằng sau bức hình ấy lại là sự thật nghiệt ngã về cuộc đời thực. Hình ảnh chiếc thuyền tuyệt đẹp và cuộc đời của người đàn bà trên chiếc thuyền ấy mang thân phận trái ngược nhau hoàn toàn. Tại tòa án huyện, chứng kiến câu chuyện của người đàn bà đau khổ, cả Phùng và Đẩu đều ngỡ ngàng, xót xa.

Người đàn bà ấy đã bước ra từ chiếc thuyền nghệ thuật của người nghệ sĩ với dáng vẻ thô kệch, xấu xí, tấm lưng áo bạc phếch và rách rưới, nửa thân dưới ướt sũng. Chỉ bấy nhiêu thôi cũng đủ để hiểu rằng họ vừa trải qua một đêm mệt mỏi rã rời và kết quả thu về chẳng được như ý muốn. Nếu lúc trước, khi còn ở ngoài xa, chiếc thuyền đẹp bao nhiêu, thì giờ đây khi tiến lại gần, trước mắt Phùng lại là một người đàn bà với vẻ ngoài xấu xí trái ngược hoàn toàn với vẻ đẹp của chiếc thuyền. Nhưng điều đó không quan trọng, quan trọng là Phùng đang chứng kiến cảnh người chồng vũ phu trút cơn giận của mình vào mụ. Từng trận roi đòn quất xuống, hẳn là rất đau. Nhưng người đàn bà chẳng hề kêu van nửa lời, cũng không chút chống cự hay chạy trốn. Có phải bà đang buông xuôi, đang nhu nhược hay bà có vấn đề về tâm lý? Nếu không thì lý do gì bà phải cam chịu như vậy? Không phải một lần, mà nhiều lần Phùng chứng kiến cảnh ấy. Bà vẫn im lặng, vẫn nhẫn nhịn.

Sẽ rất khó để nói rằng người đàn bà này hoàn toàn minh mẫn và bà làm vậy là vì yêu thương gia đình, vì lo lắng cho con cái. Nhưng đó lại hoàn toàn là sự thật. Bà chịu đựng đòn roi, đau đớn và tủi nhục suốt những năm tháng dài rộng trên thuyền. Thằng Phác, con bà thấy vậy còn không thể chịu đựng được, nó lao tới giằng lấy chiếc thắt lưng trên tay cha, nhưng bị hắn tát cho hai phát đau điếng như trời giáng. Người mẹ đau khổ ôm con vào lòng, nước mắt lã chã rơi. Những giọt nước mắt của sự hi sinh, nhẫn nhục và đắng cay. Biết Phùng phát hiện cảnh bạo lực của chồng mình, người đàn bà xấu hổ và như muốn trốn tránh. Có thể, người đàn ông chung sống với bà bao nhiêu năm nay giờ đã chẳng coi bà ra gì, nhưng không phải vì thế mà bà đánh mất lòng tự trọng của mình. Trước mặt chồng, bà có thế mặc kệ cho hắn hành hạ, đánh đập, chửi bới, xúc phạm, nhưng trước mắt người ngoài, sự xấu hổ và tủi nhục trong những giọt nước mắt đã cho thấy bà là người có lòng tự trọng cao cả với tình yêu thương con vô bờ bến.

Dù quanh năm ngày tháng quẩn quanh trên chiếc thuyền nhỏ bé với cảnh sống tù túng, khó khăn, nhưng bà vẫn luôn thấu hiểu cuộc đời. Chỉ là bà sống âm thầm, lặng lẽ và chịu đựng. Ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng. Cả nước không có một người chồng nào như hắn. Lời Đẩu nói đâu phải bà không hiểu. Ngược lại, chính bà là người hiểu hơn ai hết, nhưng khi Đẩu đề nghị bà ly hôn, bà lại vội vàng van xin: Quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó… Lời lẽ cay đắng của người đàn bà khiến cả Phùng và Đẩu hết sức ngạc nhiên. Tại sao lại là đừng bắt trong khi quyền lợi, quyền làm chủ cuộc sống do chính bà nắm trong tay mình. Bất cứ lúc nào, bà cũng có thể rời bỏ người đàn ông vũ phu, thô bạo ấy để không còn phải chịu đựng những trận roi đòn đớn đau, nhục nhã nữa. Nhưng bà không những không đồng ý mà còn quyết liệt van xin tòa đừng làm như vậy. Những uẩn khúc trong câu chuyện của bà khiến người nghe phải bàng hoàng, đau xót. Nghĩ về người chồng, bà có vẻ yếu đuối, sợ sệt, nhưng khi nghĩ về những đứa con, về cuộc sống trước mắt, người đàn bà bỗng ngẩng lên nhìn thẳng vào Phùng và Đẩu. Lúc này bà là người giảng giải lẽ đời, còn chánh án tòa huyện lại trở thành người nghe. Lòng các chú tốt nhưng các chú đâu có phải là người làm ăn… cho nên các chú đâu có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, khó nhọc… Những lam lũ ấy có thể so sánh với những năm tháng gian khổ mà các anh đã trải qua trong chiến tranh bom đạn chăng? Tất nhiên là không. Điều mấu chốt ở đây là sự cam chịu và nhẫn nhịn trong cảnh sống khó nhọc ấy. Một bước chân cũng đủ để đưa bà lên bờ, rời khỏi người đàn ông bạo tàn, thô lỗ. Nhưng điều đó có ý nghĩa gì không khi người đàn ông ấy đang cùng bà gồng gánh những lo toan vất vả trên thuyền, là người chèo lái con thuyền trong những trận bão giông, và lo cho đàn con khôn lớn thành người. Sự từng trải trong tâm hồn của một con người còn lớn lao hơn cả những trận đạn bom ngoài chiến trường. Bởi thế, dù có đi qua chiến tranh, Phùng và Đẩu vẫn chưa thể hiểu được hết những cơ sự ở đời.

Người đàn bà trên chiếc thuyền ngoài xa

Người đàn bà vẫn khiêm nhường, nhã nhặn và nhận hết lỗi về mình. Tại mình đẻ nhiều, và tại cuộc sống quá khó khăn nên gã chồng bà mới trở nên như thế. Trước kia gã cũng hiền lành lắm. Thông thường, những cái xấu cái ác vẫn khiến người ta ám ảnh và quên đi những điều tốt đẹp của một con người. Nhưng ở đây, người đàn bà lại tự khỏa lấp những trận đánh nhục nhã của chồng, bà lý giải trước đây hắn không bao giờ đánh bà cả. Vì hoàn cảnh, vì túng quẫn nên hắn mới trở nên như vậy. Và bà chấp nhận điều đó. Len lỏi trong cuộc sống đớn đau ê trề ấy, bà vẫn luôn kiếm tìm những phút giây yên bình hạnh phúc dù rất nhỏ nhoi, ít ỏi. Sức sống tiềm tàng bên trong người đàn bà thô kệch, xấu xí lại mang một sức mạnh lớn lao vô cùng. Sức sống ấy luôn trỗi dậy vì tình yêu thương con vô bờ bến. Bà không thể bỏ đi, vì bà hiểu rằng con mình cần phải lớn, phải có một gia đình trọn vẹn. Và nếu không có người đàn ông trên thuyền, cuộc sống sẽ khó mà duy trì được. Vậy nên, những trận roi đòn kia dù có đau đến mức nào, bà vẫn chấp nhận hết.

Một người đàn bà giàu tự trọng, giàu tình yêu thương với vẻ ngoài xấu xí lại một lần nữa khiến người nghệ sĩ chiêm nghiệm lại về cuộc đời. Bên trong bức tranh toàn mỹ của chiếc thuyền ngoài xa là cảnh sống khổ đau, bất hạnh, đói nghèo của người dân làng chài. Nhưng ẩn sâu trong cuộc sống ấy lại là tâm hồn trong sáng và sức sống mạnh mẽ của người đàn bà thô kệch. Mọi thứ không thể chỉ nhìn nhận bên ngoài và đánh giá.

Qua hình ảnh người đàn bà làng chài, tác giả vừa thể hiện niềm xót xa trước bi kịch của những người dân nghèo khổ trong thời kỳ đầu đổi mới đất nước, vừa ngợi ca sức sống và tình yêu thương bên trong con người họ. Dù có sống khổ, nhưng họ luôn sẵn sàng hi sinh, vì chồng, vì con. Họ luôn sống cho gia đình, bất chấp mọi nỗi đau cả về thể xác lẫn tinh thần luôn ập đến với mình. Bằng ngôn ngữ kể chuyện linh hoạt và ngôn từ giàu cảm xúc, Nguyễn Minh Châu đã xây dựng thành công hình ảnh người đàn bà làng chài tuy xâu xí nhưng chính bà lại là cốt lõi của nghệ thuật: nghệ thuật về cuộc đời thực tế.

Đánh giá bài viết
DMCA.com Protection Status