Phân tích nhân vật Phùng trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu

Đề bài: Phân tích nhân vật Phùng trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu

Bài làm

Nghệ thuật có giá trị là nghệ thuật phục vụ cho cuộc đời thực tế chứ không phải là ánh trăng lừa dối. Bằng những trải nghiệm của mình, nhà văn Nguyễn Minh Châu đã viết lên tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa bày tỏ quan niệm của mình về cuộc đời và nghệ thuật. Ông đã tự nhập vai Phùng – một người nghệ sĩ nhiếp ảnh đi săn lùng cảnh thuyền và biển trong buổi sớm ban mai để hoàn thành bộ lịch. Nhân chuyến đi thăm Đẩu, người bạn chiến đấu năm xưa, giờ đang là chánh án tòa án huyện, Phùng đi tới một vùng biển từng là chiến trường cũ của anh thời kháng chiến chống đế quốc Mĩ. Phùng đã “phục kích” mấy buổi sáng mà chưa chụp được ảnh nào. Sau gần một tuần lễ suy nghĩ, tìm kiếm, Phùng quyết định thu vào tờ lịch tháng bảy năm sau cảnh thuyền đánh cá thu lưới vào lúc bình minh.

Khi nhắc đến Phùng – một nghệ sĩ nhiếp ảnh, ta không thể không nhắc tới những đỉnh cao của nghệ thuật. Hơn nữa, bản thân Phùng cũng là người rất tinh tế, nhạy cảm, đặc biệt có lòng say mê nghệ thuật. Khi đứng trước bức tranh mực tàu của thiên nhiên, tâm hồn Phùng không khỏi ngỡ ngàng, xúc động. Nếu là một người bình thường sẽ không bao giờ có được những cảm nhận và xúc cảm “đắt” như vậy: Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ. Cảnh tượng đơn giản vậy thôi nhưng lại trở thành tuyệt tác trước ống kính của người nghệ sĩ yêu cái đẹp. Hơn thế nữa, Phùng còn nhận ra rằng bản thân cái đẹp chính là đạo đức. Trong giây phút bối rối, Phùng tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lí của sự toàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn. Như vậy, với Phùng và cũng chính là nhà văn Nguyễn Minh Châu, cái đẹp chỉ hoàn hảo khi được gắn với cái thiện. Và cái thiện là nguyên bản của cái đẹp, của nghệ thuật.

Nhưng tiếc rằng, trong trường hợp này nghệ thuật lại là ánh trăng lừa dối. Những gì Phùng vừa chụp được chỉ là vẻ bề ngoài. Cũng như ta mới khám phá được một phương diện trong con người Phùng. Anh không chỉ là người yêu nghệ thuật, yêu cái đẹp mà còn là người rất yêu cuộc sống, có tấm lòng thương cảm sâu sắc với cuộc đời. Khi chiếc thuyền trong bức tranh mực tàu ban nãy tới gần, Phùng bàng hoàng nhận ra sự thật đằng sau những rung động choáng ngợp của mình. Vẫn là chiếc thuyền ấy, nhưng không còn màu mực hồng lòe nhòe nữa. Trước mắt anh là cảnh tượng phũ phàng của gia đình người làng chài nghèo khó, vất vả. Một người đàn ông vạm vỡ bước ra với những tiếng quát tháo thô lỗ. Tiếp đó là người đàn bà dáng vẻ mệt mỏi, thô kệch, xấu xí với khuôn mặt lỗ rỗ, tấm lưng áo bạc phếch vì pha nắng pha sương. Chưa dừng lại ở đó, sự thật nghiệt ngã hơn khi lão chồng trút cơn giận lên vợ mình bằng những nhát đòn đau như trời giáng. Nhìn cảnh tượng ấy, Phùng hay bất cứ ai đều xót xa, phẫn nộ. Nhưng thay vì chống trả hay chạy trốn, người đàn bà lại cắn chặt môi chịu đựng, nín lặng, âm thầm. Phùng ngỡ ngàng, khó hiểu. Đây là chiếc thuyền nghệ thuật mà Phùng vừa thu vào bộ ảnh của mình sao? Phùng chưa kịp chạy lại can ngăn lão chồng thì thằng Phác – con của người đàn bà làng chài – đã chạy đến đẩy cha nó ra. Nhưng nó cũng bị nhận ngay một cái tát thật đau. Người mẹ chỉ biết ôm chặt con vào lòng, nước mắt lã chã rơi trong lòng đầy tủi nhục. Có lẽ lúc này Phùng muốn làm điều gì đó để giải thoát cho hai mẹ con bà. Tại sao bà lại phải chịu đựng một người chồng vũ phu như vậy chứ? Trong khi đó, bất kỳ ai cũng có quyền tự do, quyền độc lập của mình. Vậy vì lý do gì mà bà phải chấp nhận sống ở nơi này, sống với sự nhục nhã, đớn đau ê trề? Phùng thương bà, xót xa cho thân phận của bà. Chính vì vậy, Phùng đã cùng Đẩu mời bà lên tòa án huyện để khuyên bà làm đơn ly hôn.

Nhưng lại thêm một lần nữa Phùng khám phá ra sự thật đằng sau những gì mình chứng kiến. Sau những trận đòn roi và sau những tháng ngày cam chịu của người đàn bà ấy là cả một nỗi lòng đầy trắc ẩn. Khi nghe câu chuyện của bà, Phùng nhận ra một chân lý rằng không thể nhìn nhận sự việc một cách qua loa chỉ bằng cái nhìn bên ngoài. Muốn phán xét điều gì cần phải tìm hiểu thật kỹ lưỡng. Bà chịu đựng, nhẫn nhục vì bà hiểu rằng cuộc sống trên thuyền bắt buộc phải có người đàn ông để chèo lái những lúc sóng to gió lớn. Nếu không có hắn, cuộc sống của mẹ con bà khó lòng mà chống trọi lại được với biển cả. Vì con, bà chấp nhận hi sinh cả cuộc đời mình. Dù biết rằng, bị chồng đánh là điều rất tủi hổ, nhục nhã, nhưng bà chấp nhận hết, chỉ cần các con được khôn lớn thành người. Hơn nữa, đâu phải lúc nào cuộc sống trên thuyền cũng vậy, cũng có lúc sóng yên bể lặng, gia đình vui vầy. Dù phút giây yên bình ấy rất ít ỏi nhưng cũng đủ để làm động lực cho những cam chịu của người mẹ giàu lòng yêu thương. Vậy là Phùng đã hiểu. Đến lúc này, Phùng càng thấm thía hơn giá trị của nghệ thuật và cuộc đời.

Phùng tự nhận thấy bản thân dù là một nhiếp ảnh gia, dù yêu nghệ thuật nhưng vẫn luôn cần tìm hiểu về cuộc sống thực tế. Giữa cuộc đời và nghệ thuật có mối quan hệ mật thiết với nhau. Nghệ thuật chỉ có giá trị đích thực khi nó nói lên được giá trị của cuộc đời. Giống như bức ảnh tuyệt tác mà anh chụp được trong buổi sớm bình minh ấy, đằng sau màu hồng hồng của ánh sương mai vẫn luôn là hình ảnh của người đàn bà đang bước ra khỏi tấm ảnh. Đó là một người đàn bà vùng biển cao lớn với những đường nét thô kệch, tấm lưng áo bạc phếch có miếng vá, nửa thân dưới ướt sũng, khuôn mặt rỗ đã nhợt trắng vì kéo lưới suốt đêm. Mụ bước những bước chậm rãi, bàn chân giậm trên mặt đất chắc chắn, hòa lẫn trong đám đông…

Sau dấu ba chấm bỏ lửng ấy, ta hiểu rằng người nghệ sĩ tên Phùng này đã nhận ra được chân lý của cuộc đời và nghệ thuật. Anh yêu nghệ thuật, yêu cuộc đời và giờ cũng đã thấu hiểu được cuộc đời hơn bao giờ hết. Bằng nghệ thuật xây dựng tình huống và nhân vật tài tình, độc đáo, Nguyễn Minh Châu đã hóa thân thành công một người thợ nhiếp ảnh với những chiêm nghiệm thực tế. Ông đã phát hiện ra bản thân cái đẹp chính là đạo đức.

Đánh giá bài viết
DMCA.com Protection Status