[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Đọc Tiểu Thanh ký của Nguyễn Du

[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Đọc Tiểu Thanh ký của Nguyễn Du

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

Nguyễn Du tìm đến thi ca để bộc bạch và thể hiện cõi lòng cùng tình cảm mà thi hào giành cho con người và cuộc đời. Trong số những tác phẩm của Nguyễn Du, bài thơ “ Đọc Tiểu Thanh kí” là tiêu biểu cho điều đó.

2. Thân bài

– Hai câu đề

+ Vườn hoa bên Tây Hồ trở thành bãi hoang, gò hoang.

+ Nàng Tiểu Thanh đã ra đi ở tuổi mười tám, đã phải chịu biết bao cay đắng, bao khổ đau vì cô đơn, cô độc, vì kiếp làm lẽ đầy bẽ bàng.

+ Nguyễn Du dành cho nàng tình yêu và nỗi xót thương trân trọng.

Hai câu thực:

+ “ chi phấn” và “ văn chương” chỉ vẻ đẹp hình thức và tài năng của nàng Tiểu Thanh.

+ “ son phấn” đi với “ chôn vẫn hận”, “ văn chương” thì “ đốt còn vương” thể hiện nỗi đau như bao trùm, lan toả ra cả những vật vô tri vô giác.

Hai câu luận:

+ Án kì oan là cái án oan kì lạ, là câu hỏi không lời đáp, là cái án oan của những kẻ tài hoa.

+ Nỗi oan tài hoa bạc mệnh không chỉ riêng Tiểu Thanh mà còn là kết cục chung của những kẻ có tài từ cổ chí kim, trong đó có Nguyễn Du.

Hai câu kết:

+ Từ nỗi thương người, từ tiếng khóc thương đời, Nguyễn Du cất lên tiếng khóc thương mình. Cô độc trước thực tại, nhà thơ khao khát tìm được sự đồng cảm, tri âm từ hậu thế.

=> Chủ nghĩa nhân đạo đã đạt tới đỉnh cao: thương người gắn với mình.

3. Kết bài

Nhưng, chưa cần đợi đến 300 năm nữa, hậu thế đã có rất nhiều tiếng nói đồng cảm dành cho đại thi hào dân tộc. Tiếng nói tri âm gắn kết thành mạch nguồn đồng điệu muôn đời của văn học vượt cả không gian và thời gian. Khát vọng của Nguyễn Du là khát vọng chung cho cả nhân loại đi tìm sự tự do, hạnh phúc. Do đó nó chạm đến và lay động trái tim chúng ta ngày hôm nay như một chân lí bền vững theo thời gian.

Xem thêm:  Cảm nghĩ về Sài Gòn vào mùa mưa

[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Đọc Tiểu Thanh ký của Nguyễn Du

Phân tích bài thơ Đọc Tiểu Thanh ký

Làm bài tham khảo

“ Thơ là rượu của thế gian” ( Huy Trụ), là tiếng nói của cảm xúc, là cái nhụy của cuộc sống được chưng cất thành. Trong thơ, người nghệ sĩ gửi gắm nỗi lòng mình, những yêu, ghét, giận, hờn,…và những suy nghĩ, những trăn trở về cuộc đời, về số phận con người trong cuộc sống. Cũng như bao nhà thơ khác, Nguyễn Du tìm đến thi ca để bộc bạch và thể hiện cõi lòng cùng tình cảm mà thi hào giành cho con người và cuộc đời. Trong số những tác phẩm của Nguyễn Du, bài thơ “ Đọc Tiểu Thanh kí” là tiêu biểu cho điều đó.

Mở đầu bài thơ là cảnh một vườn hoa Tây Hồ hoang vắng, điêu tàn:

“ Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư

Độc điếu song tiền nhất chỉ thư”

( Tây Hồ cảnh đẹp hoá gò hoang

Thổn thức bên song mảnh giấy tàn)

Loading...

Vườn hoa bên Tây Hồ xinh đẹp, rực rỡ giờ đã trở thành bãi hoang, trở thành gò hoang không còn ai sinh sống hay biết đến. Cảnh thay đổi hoá thành hoang vu, hiu hắt cũng chính bởi con người nơi đây đã mất đi chẳng còn nữa. Nàng Tiểu Thanh đã ra đi ở tuổi mười tám, cái tuổi đẹp nhất của cuộc đời người con gái. Nàng đã phải chịu biết bao cay đắng, bao khổ đau vì cô đơn, cô độc, vì kiếp làm lẽ đầy bẽ bàng. Và khi chết đi, cũng chẳng một ai thương tiếc nàng, chỉ có Nguyễn Du, đại thi hào của chúng ta dành cho nàng tình yêu và nỗi xót thương trân trọng: “ độc điếu song tiền nhất chỉ thư” ( Chỉ viếng nàng qua một tập sách đọc trước cửa sổ).

Nỗi đau khổ ấy của Tiểu Thanh đã được Nguyễn Du thể hiện rõ nét trong hai câu thơ tiếp theo:

“ Chi phấn hữu thần liên tử hậu

Văn chương vô mệnh lụy phần dư”

( Son phấn có thần chôn vẫn hận

Văn chương không mệnh đốt còn vương)

Trong hai câu thực, từ “ chi phấn” và “ văn chương” có ý nghĩa chỉ vẻ đẹp hình thức và tài năng của nàng Tiểu Thanh. Son phấn là chỉ người con gái xinh đẹp, duyên dáng, mặt hoa da phấn còn văn chương là chỉ vốn tri thức rộng lớn mà nàng am hiểu, thông tuệ. Tuy nhiên ở đây, “ son phấn” lại đi với cụm từ “ chôn vẫn hận”, “ văn chương” thì “ đốt còn vương” thể hiện nỗi đau như bao trùm, lan toả ra cả những vật vô tri vô giác.

Xem thêm:  Đoạn văn Nghị luận xã hội 200 chữ chủ đề Lắng Nghe

Viết “ Độc Tiểu Thanh kí”, Nguyễn Du cất tiếng khóc thương cho cuộc đời, số phận nàng Tiểu Thanh. Nàng, một người con gái tài sắc nhưng 16 tuổi đã phải làm lẽ, 18 tuổi chết trong cô độc ở vườn hoa Tây Hồ. Sau khi chết, những bài thơ, những nỗi lòng chất chứa trong thơ của nàng cũng bị người vợ cả đốt thành tro. Cái chết ấy, nỗi đau ấy không có lời giải thích, mãi là cái án kì oan còn vang đến ngàn đời:

“ Cổ kim hận sự thiên nan vấn

Phong vận kì oan ngã tự cư”

( Nỗi hờn Kim cổ trời khôn hỏi

Cái án phong lưu khách tự mang)

Nguyễn Du thấu hiểu nỗi đau của nàng Tiểu Thanh, của một kiếp làm lẽ cô độc bị đày đọa “ chém cha cái kiếp lấy chồng chung” nhưng chỉ có thể đóng trong tim, cho dù có cất lên thành lời, suốt đời chỉ là câu hỏi không lời đáp, là cái án oan của những kẻ tài hoa:

“ Ta tự coi như người cùng một hội với kẻ mắc nỗi oan lạ lùng vì nết phong nhã”

Nỗi oan tài hoa bạc mệnh không chỉ riêng Tiểu Thanh mà còn là kết cục chung của những kẻ có tài từ cổ chí kim, trong đó có Nguyễn Du. Nhà thơ như “ mượn chén rượu của người để rót rượu mình”, tự nhận giống Tiểu Thanh, giống bảo con người tài hoa khác “ mắc nỗi oan lạ lùng vì nết phong nhã”. Họ mắc phải án kì oan, đều mang trọng lòng nỗi hận cổ kim khó mà hỏi trời được, chỉ đành đợi đến “ ba trăm năm lẻ nữa/ Người đời ai khóc Tố Như chăng?”:

“ Bất tri tam bách dư niên hậu

Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?”

Chủ nghĩa nhân đạo đã thấm nhuần và đạt tới đỉnh cao trong trang thơ của đại thi hào: thương người gắn liền với thương thân. Từ nỗi thương người, từ tiếng khóc thương đời, Nguyễn Du cất lên tiếng khóc thương mình. Cô độc trước thực tại, nhà thơ khao khát tìm được sự đồng cảm, tri âm từ hậu thế. Khóc nàng Tiểu Thanh, Nguyễn Du mong tìm được dù chỉ là một tiếng khóc cất lên thương cho phận mình.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Từ Hải trong đoạn trích “Kiều gặp Từ Hải” của Nguyễn Du

Nhưng, chưa cần đợi đến 300 năm nữa, hậu thế đã có rất nhiều tiếng nói đồng cảm dành cho đại thi hào dân tộc. Tiếng nói tri âm gắn kết thành mạch nguồn đồng điệu muôn đời của văn học vượt cả không gian và thời gian. Khát vọng của Nguyễn Du là khát vọng chung cho cả nhân loại đi tìm sự tự do, hạnh phúc. Do đó nó chạm đến và lay động trái tim chúng ta ngày hôm nay như một chân lí bền vững theo thời gian.

Bùi Thị Chung

Loading...

Ứng dụng VĂN MẪU TỔNG HỢP trên điện thoại với hơn 30k bài văn mẫu hay nhất, giải bài tập SGK, soạn văn đầy đủ chi tiết. Hãy tải App ngay để chúng tôi phục vụ bạn tốt hơn nhé!

Nếu thấy bài viết hay, hãy động viên và chia sẻ ban biên tập! Các bình luận không phù hợp sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

DMCA.com Protection Status