[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ của Nguyễn Khoa Điềm

[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ của Nguyễn Khoa Điềm

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

– Nguyễn Khoa Điềm là một nhà thơ lớn, có nhiều đóng góp cho nền văn học nước nhà. Thơ của ông thường thể hiện tình yêu quê hương đất nước, tình yêu con người và có giá trị nhân văn sâu sắc.

– “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” thể hiện tình cảm mẫu tử thiêng liêng, tình yêu của người mẹ dành cho con, hòa chung vào tình yêu quê hương đất nước, tạo thành một tình lớn.

2. Thân bài

– Lưng người mẹ ấm áp ấp ủ cho con những giấc mơ đẹp, ru con những trưa nồng oi ả, cho con những khoảng trời tuổi thơ bình yên với những giấc mơ ngoan hiền

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi, 

Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ. 

Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội, 

Nhịp chày nghiêng, giấc ngủ em nghiêng. 

Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi, 

Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối, 

Lưng đưa nôi và tim hát thành lời:

Ngủ ngoan a kay ơi, ngủ ngoan a kay hỡi, 

Mẹ thương a kay, mẹ thương bộ đội 

Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần, 

Mai sau con lớn vung chày lún sân…

– Những giọt mồ hôi của mẹ rơi xuống thấm qua lớp áo chảy xuống khuôn mặt hồng hào, bụ bẫm của em, chảy cả vào trong giấc mơ của em..

– Mẹ em đang vung những nhịp chày, làm việc tạo ra những hạt gạo ấm áp tình quân dân, tình đồng bào, đồng chí. Em nằm ngoan sau lưng mẹ ngủ một giấc no say, những giấc mơ bình yên về một ngày mai tươi sáng.

– Một bà mẹ vừa chăm chỉ làm việc, vừa chăm con dành hết tình yêu thương của mình cho đứa con bé bỏng, những người mẹ này cũng chưa giây phút nào quên tình yêu, trách nhiệm với với quê hương, đất nước. “Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội. Nhịp chày nghiêng giấc mơ em nghiêng”

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi, 

Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ. 

Mẹ đang tỉa bắp trên núi Ka–lưi 

Lưng núi thì to, mà lưng mẹ nhỏ, 

Em ngủ ngoan em, đừng làm mẹ mỏi. 

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi,

– Mẹ làm việc vì con. mong muốn cho con lớn khôn trưởng thành, có một cuộc sống đầy đủ hơn. Tình yêu của người mẹ thể hiện qua từng ấp ủ, mong muốn nhỏ nhoi. Qua những câu thơ này ta thấy tác giả là một người có trái tim vô cùng nhân hậu.  “mặt trời của bắp thì nằm trên đồi. Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng”.

– Mặt trời của mẹ chính là em. Mẹ dành hết tình yêu, sức mạnh của cuộc đời mình để chăm sóc, lo lắng cho em. Mong cho em cho em có cuộc sống vui vẻ hạnh phúc.

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi, 

Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ. 

Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng. 

Thằng Mỹ đuổi ta phải rời con suối 

Anh trai cầm súng, chị gái cầm chông, 

Mẹ địu em đi để dành trận cuối. 

Từ trên lưng mẹ em đến chiến trường, 

Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn.

 – Người mẹ đã địu con vào chiến trường, vào Trường Sơn tham gia giết giặc chống quân thù.

Xem thêm:  Thuyết minh về cây lúa nước - Văn mẫu lớp 8

 – Mẹ địu con đi đánh trận cuối, thể hiện sự quyết tâm của người mẹ trong cuộc chiến đấu khốc liệt này. Đồng thời cũng thể hiện niềm tin tất thắng của toàn thể người dân trên đất nước ta.

3. Kết bài:

 Bài thơ đã thể hiện tình cảm sâu sắc của người đồng bào dân tộc, những người thẳng thắn, chân tình.

– Họ luôn hướng về cách mạng, về những anh bộ đội Cụ Hồ với những tình cảm gắn bó sâu sắc.

Phân tích bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ

Bài văn tham khảo

Nguyễn Khoa Điềm là nhà thơ trưởng thành trong thời kháng chiến chống Mĩ gian khổ và ác liệt. Trong những ngày mưa bom bão đạn ấy, bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ đã ra đời. Bài thơ kể về người mẹ dân tộc Tà-ôi vừa địu con trên lưng vừa làm việc. Qua đó, tác giả ca ngợi tình yêu con thiết tha, đằm thắm và tình yêu nước sâu nặng của bà mẹ Tà-ôi.

Bài thơ có 3 khúc ru, mỗi khúc đều mở đầu bằng những điệp khúc:

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi

Kết thúc là lời ru của mẹ được lặp lại ở mỗi đoạn:

Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi. 

Mẹ thương a-kay, mẹ thương…

Con mơ cho mẹ…

Mai sau con lớn…

Ở mỗi khúc hát, ta đều thấy hình ảnh người mẹ địu con làm nương cùng với những mong ước cho con, cho quê hương .

Mở đầu bài thơ là tiếng ru thân thương, vỗ về đưa em bé vào giấc ngủ say nồng:

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi 

Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ

Lời ru đứa con chứa chan niềm thương mến sâu xa của người mẹ. Mẹ vừa ru em, vừa giã gạo nuôi quân:

Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội

Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng

Câu thơ vừa miêu tả công việc giã gạo nặng nhọc của người mẹ, vừa miêu tả giấc ngủ chập chờn, giấc ngủ nghiêng nghiêng của cu Tai trên lưng mẹ. Dường như chú bé cũng thấy được nỗi vất vả và ý nghĩa đẹp đó trong việc làm của mẹ nên hơi thở em hoà cùng hơi thở mẹ và em cố ngủ ngoan cho mẹ yên lòng.

Loading...

Công việc giã gọa bằng những nhịp chày nện xuống cối đá thật vô cùng vất vả. Cảnh tượng mộc mạc  giản dị vẫn diễn ra trong cuộc sống hằng ngày ấy làm xúc động lòng người:

Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi 

Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối 

Lưng đưa nôi và tim hát thành lời:

Khi mẹ giã gạo, cu Tai vần ngủ trên lung mẹ. Trong giấc ngủ, em vẫn cảm nhận được mồ hôi của mẹ rơi trên má em nóng hổi, cảm nhận được sự vất vả và tình yêu con thiết tha của mẹ.

Tác giả đã sử dụng thành công nghệ thuật so sánh: đôi vai mẹ gầy làm gối cho con, lưng mẹ đung đưa làm nôi đưa em vào những giấc mơ hồng và nhịp tim của mẹ cất thành lời hát yêu thương tha thiết. Tình yêu con, yêu đất nước làm nên hình ảnh bà mẹ thật đẹp, thật vĩ đại.

Công việc của mẹ thật vất vả nhưng có em trên lưng, mẹ thấy mọi gian khó ấy chẳng hề gì, có em, mẹ tâm sự cả nỗi lòng của mẹ:

Xem thêm:  Suy nghĩ về câu nói: Cuộc đời là nơi xuất phát cũng là nơi đi tới của văn học của Tố Hữu

Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi 

Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội

Lời thơ hay lời hát ru ngọt ngào từ trái tim người mẹ. Mẹ thương a-kay bé nỏng của mẹ, mẹ thương cả các chú bộ đội phải xa mẹ, xa gia đình đi hành quân, ra mặt trận, chịu đói, chịu khát, chiến đấu bảo vệ nhân dân. Mẹ mong trong giấc ngủ, Cu Tai sẽ mơ giấc mơ của mẹ: giấc mơ về những hạt gạo trắng ngần, giấc mơ về sự no ấm, đủ đầy, giấc mơ về tương lai a-kay bé bỏng sẽ trở thành tráng sĩ “vung chày lún sân”

Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần 

Mai sau con lớn vung chày lún sân…

Từ không gian nhỏ hẹp đang giã gạo dưới sân nhà, trong bản làng, lời thơ rộng mở theo chiều kích của không gian nương rẫy, núi rừng rộng lớn hơn:

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi 

Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ 

Mẹ đang tỉa bắp trên núi Ka-Lưi 

Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ

Vẫn là lời vỗ về của trái tim chan chứa thương yêu của người mẹ, mong em bé ngủ ngon để mẹ yên tâm làm việc, nhưng ở khổ thơ này, cảm xúc da diết hơn thể hiện qua hình ảnh tương phản độc đáo: Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ. Núi thì lớn, nương bắp thì rộng mà sức mẹ có hạn. Mẹ cắm cúi, lom khom tỉa bắp, trên lưng mẹ con vẫn ngủ say. Câu thơ đã khắc sâu nỗi vất vả khó nhọc của người mẹ vùng cao trong lao động sản xuất thời chống Mĩ.

Dù công việc có khó nhọc, vất vả biết bao thì mẹ cũng không thấy mệt vì:

Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi 

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi 

Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng.

Câu thơ không chỉ lấp lánh bởi ánh sáng của mặt trời mà còn ấm áp tình cảm yêu thương của người mẹ . Biện pháp ẩn dụ trong những câu thơ này có nhiều ý nghĩa. Bắp trên nương tươi tốt nhờ ánh nắng mặt trời. Cu Tai cũng giống như mặt trời tỏa nắng sưởi ấm trái tim mẹ để mẹ sống tốt hơn, đẹp hơn cho đời. Em là mặt trời bé bỏng, thân yêu của mẹ, là nguồn sống, là tương lai, là hi vọng của mẹ.

Giấc mơ mẹ cõng trên lưng cứ lớn dần theo từng nhịp hát của mẹ :

Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi 

Mẹ thương a-kay, mẹ thương làng đói 

Con mơ cho mẹ hát bắp lên đều

Mai sau con lớn phát mười Ka-lưi…

Mẹ thương con, mẹ thương cả buôn làng đang đói khổ, chịu chiến tranh khốc liệt, mẹ mong con mơ giấc mơ hạt bắp được lên đều, không bị sâu bệnh cắn phá, không bị bọn Mĩ dội bom là gãy đổ để dân làng được no ấm. A-kay là tương lai của mẹ, mẹ mong con lớn khôn, khỏe mạnh, trở thành người có ích cho quê hương.

Không gian trong khổ thơ tiếp lại vươn dài, mở rộng ra tận chiến trường:

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi 

Em ngủ cho ngoan, đừng rời lưng mẹ 

Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng 

Thằng Mĩ đuổi ta phải rời con suối 

Anh trai cầm súng, chị gái cầm chông 

Mẹ địu em đi để giành trận cuối

Cả mẹ, cả cu tai, cả lời ru, cả ước mơ bé bỏng đều ra trận. Con cùng mẹ băng suối, vượt ngàn, đạp rừng xông tới. Cả nhà, cả làng, cả nước cùng đánh giặc.

Xem thêm:  Cảm nhận của em về bài thơ Viếng lăng Bác

Nhịp thơ sôi nổi, thôi thúc như một hành khúc lên đường. Câu kết vẽ lên hình ảnh thật xúc động:

Từ trên lưng mẹ, em đến chiến trường 

Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn.

Giọng thơ ngân nga, hào hùng, mạnh mẽ như khí thế quyết tâm đánh đuổi kẻ thù của bà con dân tộc Tà Ôi.

Ước nguyện sau cùng của mẹ được diễn tả trong những vần thơ cuối bài:

Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi 

Mẹ thương a-kay, mẹ thương đất nước 

Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ 

Mai sau con lớn làm người Tự do…

Điệp khúc: Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi, Mẹ thương a-kay…, Con mơ cho mẹ…, Mai sau con lớn… vừa thể hiện tình yêu thương, vừa là ước mơ về một tương lai khỏe mạnh, no ấm, đủ đầy, hạnh phúc, tự do mà mẹ mong con được sống

Mai sau con lớn vung chày lún sân…,

Mai sau con lớn phát mười Ka-lưi 

Mai sau con lớn làm người Tự do…

Mỗi công việc mẹ làm, mẹ đều gửi gắm những giấc mơ. Giấc mơ về những điều tốt đẹp nhất cho con.

Bài thơ ra đời trong giai đoạn ác liệt nhất của cuộc chiến đấu chông Mĩ cứu nước. Tình yêu thương con của bà mẹ nghèo miền núi gắn liền với tình thương bộ đội, tình yêu làng bản, lòng kính yêu Bác Hồ và tình yêu đất nước.

Dù được sáng tác đã lâu nhưng ngày nay đọc lại Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ, ta vẫn rưng rưng xúc động bởi tình cảm mộc mạc, chân thành cao đẹp của những người mẹ trong cuộc kháng- chiến chống Mĩ gian khổ và oanh liệt của dân tộc ta.

Mila

Loading...

Ứng dụng VĂN MẪU TỔNG HỢP trên điện thoại với hơn 30k bài văn mẫu hay nhất, giải bài tập SGK, soạn văn đầy đủ chi tiết. Hãy tải App ngay để chúng tôi phục vụ bạn tốt hơn nhé!

Nếu thấy bài viết hay, hãy động viên và chia sẻ ban biên tập! Các bình luận không phù hợp sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

DMCA.com Protection Status