[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

Phạm Ngũ Lão là một võ tướng có công lớn trong công cuộc kháng chiến chống quân Mông Nguyên xâm lược. Ông thích đọc sách, làm thơ, tuy chỉ để lại hai tác phẩm nhưng vẫn được ngợi ca là văn võ song toàn. “ Tỏ lòng” là một trong hai tác phẩm đó đã khắc họa vẻ đẹp con người và thời đại nhà Trần sục sôi trong “ Hào khí Đông A” cùng chí làm trai và nỗi thẹn của Phạm Ngũ Lão.

2. Thân bài

– Câu thơ thứ nhất: vẻ đẹp người tráng sĩ thời Trần với tầm vóc kì vĩ sánh ngang cùng tầm vóc vũ trụ đã trải qua mấy thu.

+ Dịch “ hoành sóc” là “ múa giáo” không lột tả hết vẻ đẹp trong phiên âm “ hoành sóc” – trạng thái tĩnh hiên ngang, lâu dài, bền vững như một bức tượng đồng.

+“ Hoành sóc” đặt cạnh “ giang sơn”, “ kháp kỉ thu”, thể hiện hình ảnh tráng sĩ lồng trong hình ảnh của cả dân tộc, kì vĩ, lớn lao, tăng thêm khí thế hùng tráng của hào khí Đông A.

Câu 2: Sức mạnh quân đội nhà Trần:

+ “ Tam quân” có thể hiểu như hổ báo hùng dũng nuốt trôi trâu, mạnh mẽ, mang dáng dấp của chúa sơn lâm đứng đầu muôn loài

+ “ tam quân” cũng có thể hiểu như sao ngưu kì vĩ, mang tầm vóc vũ trụ.

=> Sức mạnh hào hùng, khí thế mạnh mẽ được tạo nên từ sự đồng lòng, đồng chí của toàn quân nhà Trần.

Hai câu cuối: chí làm trai và nỗi thẹn nợ công danh của Phạm Ngũ Lão:

+ Chí làm trai trong xã hội xưa: tung hoành bốn phương, lập sự nghiệp, là lưu tiếng thơm bằng cách dùi mài kinh sử hoặc luyện võ đánh trận

+ Nợ công danh gắn với chí làm trai, đã làm trai thì phải trả nợ công danh, công danh như là nghĩa vụ.

+ Chưa trả hết nợ công danh, người quân tử “ thẹn” khi “ nghe chuyện Vũ Hầu”. “ Thẹn” vì chưa lập công báo quốc, vì chưa có tài năng như Gia Cát Lượng để phò vua giúp dân. Nỗi “ thẹn” ấy chính là biểu hiện cao đẹp cho lí tưởng sống, cho hoài bão lớn lao của người con trai đời Trần làm sáng bừng hào khí một thời.

Xem thêm:  Chỉ ra và phân lích hiệu quả của thủ pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn thơ dưới đây: “Lòng này gửi gió đông có tiện? … Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong.” (Chinh phụ ngâm – Nguyễn Gia Thiều; bản dịch của Đoàn Thị Điểm).

3. Kết bài:

Bài thơ “ Tỏ lòng” được viết bằng chữ Hán theo thể tứ tuyệt Đường luật, tuy cả bài tóm gọn trong hai mươi tám chữ nhưng với hình ảnh cô đọng, hàm súc, giọng điệu hùng tráng, phép liên tưởng, so sánh giàu sức gợi…đã gợi lên vẻ đẹp sục sôi của hào khí Đông A cùng chí khí nam nhi của người quân tử. Đây cũng chính là một nét vẽ tinh tế mà sâu sắc về lòng yêu nước nơi trái tim Phạm Ngũ Lão.

[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

Phân tích bài thơ Tỏ lòng

Làm bài tham khảo

Phạm Ngũ Lão là một võ tướng có công lớn trong công cuộc kháng chiến chống quân Mông Nguyên xâm lược. Ông thích đọc sách, làm thơ, tuy chỉ để lại hai tác phẩm nhưng vẫn được ngợi ca là văn võ song toàn. “ Tỏ lòng” là một trong hai tác phẩm đó đã khắc họa vẻ đẹp con người và thời đại nhà Trần sục sôi trong “ Hào khí Đông A” cùng chí làm trai và nỗi thẹn của Phạm Ngũ Lão.

Loading...

Trong tác phẩm “ Tỏ lòng”, vẻ đẹp con người là vẻ đẹp người tráng sĩ thời Trần với tấm vóc kì vĩ sánh ngang cùng tầm vóc vũ trụ đã trải qua mấy thu:

“ Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu”

( Múa giáo non sông trải mấy thu.)

Bản dịch “ hoành sóc” là “ múa giáo” không lột tả hết vẻ đẹp trong phiên âm “ hoành sóc”. Bởi lẽ, “ múa giáo” diễn tả hành động còn “ hoành sóc” là thể hiện trạng thái tĩnh hiên ngang, lâu dài, bền vững như một bức tượng đồng. “ Hoành sóc” được đặt cạnh “ giang sơn”, “ kháp kỉ thu”, dường như nhà thơ đang đo ngọn giáo bằng chiều dài đất nước, bằng chiều rộng của mấy ngàn thu. Hình ảnh tráng sĩ lồng trong hình ảnh của cả dân tộc, kì vĩ, lớn lao, tăng thêm khí thế hùng tráng của hào khí Đông A:

Xem thêm:  Top 10 website những bài văn mẫu hay lớp 3 mới nhất

“ Tam quân tì hổ khí thôn ngưu”

( Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu)

Trong câu thơ, từ “ tam quân” có thể hiểu như hổ báo hùng dũng nuốt trôi trâu, mạnh mẽ, mang dáng dấp của chúa sơn lâm đứng đầu muôn loài hoặc “ tam quân” cũng có thể hiểu như sao ngưu kì vĩ, mang tầm vóc vũ trụ. Quân đội nhà Trần lớn mạnh, hiên ngang tựa vì sao trên bầu trời đêm. Tuy trải qua bốn nghìn năm lịch sử gian lao nhưng vẫn cứ hùng dũng tiến về phía trước, toả ra ánh sáng lấp lánh. Dù hiểu theo cách nào đi chăng nữa, câu thơ cũng thể hiện một sức mạnh hào hùng, một khí thế mạnh mẽ được tạo nên từ sự đồng lòng, đồng chí của toàn quân nhà Trần.

Quân đội hùng mạnh, xã tắc vững bền khiến Phạm Ngũ Lão trăn trở về chí làm trai và nỗi thẹn nợ công danh:

“ Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu”

( Công danh nam tử còn vương nợ

Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu.)

Trong xã hội phong kiến xưa, theo quan niệm Nho gia, đã làm trai là phải có chí. Chí làm trai ấy là tung hoành bốn phương, là lập sự nghiệp, là lưu tiếng thơm cho gia đình, dòng tộc, quốc gia xã tắc. Để làm được điều đó, buộc người nam nhi chỉ có thể hoặc là dùi mài kinh sử, nấu sử sôi kinh để làm quan văn hoặc là luyện võ đánh trận, tham gia chiến sự để làm quan võ. Do đó, không thực hiện được chí làm trai chính là đã nợ công danh. Nó gắn bó mật thiết với chí làm trai, đã làm trai thì phải trả nợ công danh, công danh như là nghĩa vụ:

“ Đã mang tiếng ở trong trời đất

Phải có danh gì với núi sông.”

Nguyễn Công Trứ –

Chưa trả hết nợ công danh, người quân tử “ thẹn” khi “ nghe chuyện Vũ Hầu”. “ Thẹn” vì chưa lập công báo quốc, vì chưa có tài năng như Gia Cát Lượng để phò vua giúp dân. Nỗi “ thẹn” ấy chính là biểu hiện cao đẹp cho lí tưởng sống, cho hoài bão lớn lao của người con trai đời Trần làm sáng bừng hào khí một thời.

Xem thêm:  [Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Đọc Tiểu Thanh ký của Nguyễn Du

Bài thơ “ Tỏ lòng” được viết bằng chữ Hán theo thể tứ tuyệt Đường luật, tuy cả bài tóm gọn trong hai mươi tám chữ nhưng với hình ảnh cô đọng, hàm súc, giọng điệu hùng tráng, phép liên tưởng, so sánh giàu sức gợi…đã gợi lên vẻ đẹp sục sôi của hào khí Đông A cùng chí khí nam nhi của người quân tử. Đây cũng chính là một nét vẽ tinh tế mà sâu sắc về lòng yêu nước nơi trái tim Phạm Ngũ Lão.

Bùi Thị Chung

Loading...

Ứng dụng VĂN MẪU TỔNG HỢP trên điện thoại với hơn 30k bài văn mẫu hay nhất, giải bài tập SGK, soạn văn đầy đủ chi tiết. Hãy tải App ngay để chúng tôi phục vụ bạn tốt hơn nhé!

Nếu thấy bài viết hay, hãy động viên và chia sẻ ban biên tập! Các bình luận không phù hợp sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

DMCA.com Protection Status