[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Từ ấy của Tố Hữu

[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Từ ấy của Tố Hữu

Dàn ý chi tiết:

1. Mở bài:

Tác giả:

– Tố Hữu (1920 – 2002) tên thật là Nguyễn Kim Thành, quê ở Thừa Thiên – Huế.

– 1938 được kết nạp vào Đảng Cộng sản.

– Sự nghiệp thơ ca của ông gắn liền với những chặng đường cách mạng.

Tác phẩm:

– Xuất xứ: Trích phần “Máu lửa” của tập thơ “Từ ấy”.

– Hoàn cảnh sáng tác:

+ 07/1938. Ngày được đứng vào hàng ngũ Đảng Cộng Sản – là bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời Tố Hữu.

+ Để ghi nhận những kỉ niệm đáng nhớ ấy cùng với những cảm xúc, suy tư sâu sắc, Tố Hữu đã viết bài thơ ấy.

2. Thân bài:

Với bút pháp tự sự, tác giả kể lại một kỉ niệm đáng nhớ trong cuộc đời của mình.

“Từ ấy” là một mốc thời gian đặc biệt quan trọng đối với Tố Hữu. Đây là thời điểm nhà thơ vinh dự đứng vào hàng ngữ của đảng Cộng Sản (1938).

Khổ thơ 1: niềm vui sướng, say mê khi gặp lí tưởng của Đảng.

“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lí chói trong tim

Hồn tôi là một vườn hoa lá

Rất đậm hương và rộn tiếng chim”.

* Hai câu thơ đầu:

– Hình ảnh ẩn dụ:

+ Nắng hạ: chỉ cái nắng rực rỡ và ấm áp => Tượng trưng cho ánh sáng cách mạng.

+ Mặt trời chân lí: lí tưởng của Đảng đúng đắn như chân lí. Kết hợp với động từ mạnh bừng, chói => khẳng định sức mạnh của lí tưởng cách mạng như ánh mặt trời, xua tan đi những sương mờ trong lòng người.

* Hai câu thơ 3, 4:

– Bút pháp trữ tình, so sánh đã diễn tả niềm vui sướng vô hạn của nhà thơ trong buổi đầu đến với lí tưởng cách mạng.

– Tác giả so sánh niềm vui sướng của mình khi đón nhận lí tưởng cũng giống như cỏ cây hoa lá đón nhận ánh mặt trời.

– “Hồn tôi – một vườn hoa lá” – “rất đậm hương và rộn tiếng chim” => cuộc sống mới tươi vui, rộn rã tràn đầy màu sắc, âm thanh và mùi vị được cất lên như một tiếng ca vui, một lời reo mừng phấn khởi. => Tâm trạng vui sướng, hân hoan của tác giả => Cách mạng đã khơi dậy một sức sống mới, đem lại nguồn cảm hứng mới cho hồn thơ của Tố Hữu.

Khổ thơ 2: thể hiện nhận thức mới về lẽ sống của nhà thơ.

“Tôi buộc lòng tôi với mọi người

Để tình trang trải với trăm nơi

Để hồn tôi với bao hồn khô

Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời”.

* Hai câu thơ đầu:

Khẳng định quan điểm mới về lẽ sống và sự gắn bó giữa tác giả với cộng đồng.

– Động từ “buộc” nhằm thể hiện ý thức tự nguyện và quyết tâm cao độ, sống chan hòa với mọi người

-“ Trang trải” là tâm hồn nhà thơ trải rộng với cuộc đời để đồng cảm với hoàn cảnh của từng người cụ thể.

* Hai câu thơ 3,4:

– Tình yêu thương của con người, tình yêu giai cấp của tác giả.

+ Tác giả khẳng định mối quan hệ gắn kết của bản thân với những người lao động nghèo  khổ.

+ Hình ảnh ẩn dụ: “khối đời” chỉ khối người đông đảo cùng chung cảnh ngợ trong cuộc đời.

+ Cụm từ “mạnh khối đời” thể hiện khối đại đoàn kết dân tộc, cùng vì một mục đích chung là giác ngộ lí tưởng cách mạng và tiến đến giải phóng dân tộc.

=> Tố Hữu đã đặt mình giữa cuộc đời qua đó thấy được niềm tin và sức mạnh, đồng thời còn khẳng định mối liên hệ sâu sắc giữa văn học và cuộc sống.

Khổ 3: Sự chuyển biến sâu sắc trong tâm trạng của tác giả:

“Tôi đã là con của vạn nhà

Là em của vạn kiếp phôi pha

Là anh của vạn đầu em nhỏ

Không áo cơm cù bất cù bơ”.

– Lí tưởng cách mạng đã giúp cho nhà thơ có được lẽ sống mới, vượt qua tình cảm ích kỉ, cá nhân để có được một tình yêu giai cấp với quần chúng nhân dân.

– Nghệ thuật điệp từ “là”: kết hợp với số từ ướt lệ “vạn” nhằm khẳng định tình cảm gia đình thật đằm thắm, thân thiết.

=> Thể hiện tấm lòng đồng cảm, xót thương với tất cả mọi người, đồng thời qua đó thấy được tấm lòng căm phẫn của nhà thơ trước những bất công ngang trái của cuộc đời. Đó cũng chính là động lực kích nhà thơ hăng say hoạt động cách mạng.

3. Kết bài

– Bài thơ thể hiện niềm vui sướng tột cùng của Tố Hữu khi được tiếp nhận lí tưởng Cách mạng, thể hiện nhận thức mới về lẽ sống: sống, đấu tranh và phục vụ cộng đồng kim chỉ nam cho mọi hành động của Tố Hữu

– Sử dụng từ ngữ gợi tả, gợi cảm, hình ảnh ẩn dụ, so sánh, giàu nhạc điệu => tăng sự hấp dẫn cho việc diễn tả cảm xúc.

Phân tích bài thơ Từ ấy

Bài văn tham khảo:

Với ” Đảng và Thơ ” ,ở tuổi gần 70,Tố Hữu vẫn nồng nàn tâm sự:

” Thuyền còn vượt sóng không nghiêng ngả

Nghĩa lớn xuôi dòng lộng ước mơ

Mới nửa đường thôi còn bước tiếp

Trăm năm duyên kiếp đảng và thơ ”

Vậy tính ra cũng đã hơn 50 năm,từ cái ngày mà chàng trai 18 tuổi được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1938,tình yêu cách mạng,chặn đường cách mạng trong ông vẫn chưa tìm được đến điểm dừng,hay chăng điểm dừng nằm ở vô cực của cuộc đời .Tố Hữu năm 18 tuổi đã đặt bút viết nên ” Từ ấy ” trích  trong phần ” Máu lửa” của tập thơ cùng tên.” Từ ấy ” như chính là 1 phần nhật kí của cuộc đời Tố Hữu,về cái ngày tạo nên bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời mình.Đó chính là một kỉ niệm đáng nhớ,với những cảm xúc ,suy tư sâu sắc trong ông – ngày ông được đứng vào hàng ngũ Đảng Cộng sản vào tháng 7/1938.

Bắt gặp lí tưởng cộng sản, người thanh niên trí thức ấy như tiếp nhận được nguồn sáng xua đi đám mây u ám của cái tôi cá nhân tiểu tư sản. Trước “Từ ấy”, Tố Hữu đã từng bế tắc và tăm tối:

“Băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời

Vẩn vơ mãi theo vòng quanh quẩn

Muốn thoát, than ôi, bước chẳng rời

Bâng khuâng đứng giữa đôi dòng nước.”

Từ bóng đêm của cuộc đời cũ, Tố Hữu đã đón nhận ánh sáng lí tưởng đảng. Lí tưởng Đảng đã chiếu rọi và làm bừng sáng về mặt trí tuệ, bồi dưỡng tình cảm con người.

“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lí chói trong tim”

Nhà thơ đã gọi lí tưởng cộng sản bằng những hình ảnh ẩn dụ rực rỡ và ấm nóng. “Nắng hạ” – thứ ánh sáng chói chang, rực rỡ, nồng nàn, có tác động mạnh mẽ đến tâm hồn thi sĩ. Với Tố Hữu, lí tưởng cộng sản còn là “mặt trời chân lí” – một nguồn sáng vô biên, bất diệt mang lại sức sống, nguồn ấm nóng dạt dào. Chân lí là những gì đúng đắn nhất đã được mọi người thừa nhận. Mặt trời chân lí là hình ảnh ẩn dụ ca ngợi chủ nghĩa cộng sản đã soi sáng tâm hồn, là mặt trời tỏa ánh sáng đúng đắn nhất, mạnh mẽ nhất. Từ “bừng” chỉ ánh sáng phát ra bất ngờ, đột ngột. Chói chỉ nguồn ánh sáng có sức xuyên thấu mạnh mẽ. Tố Hữu không chỉ đón nhận lí tưởng đảng bằng trí tuệ mà bangừ cả tình cảm rạo rực, say mê, sôi nổi nhất. Hồn người đã trở thành vườn hoa, một vườn xuân đẹp ngào ngạt hương sắc, rộn ràng tiếng chim hót. Một mảnh vườn hoa là chắc hẳn phải là mảnh vườn xanh tươi, tràn trề nhựa sống, có lá có hoa lại ngọt ngào hương sắc, có chim hót rộn ràng.

“Hồn tôi là một vườn hoa lá

Rất đậm hương và rộn tiếng chim”.

Mảnh vườn ấy được so sánh như tâm hồn nhà thơ. Phải chăng tâm hồn ấy tràn ngập niềm vui, niềm say mê, náo nức trẻ trung sôi nổi với cảm hứng lãng mạn tràn đầy trong buổi đầu tiếp nhận lí tưởng cộng sản. Tố Hữu sung sướng đón nhận lí tưởng cộng sản cũng như cỏ cây đón nhận ánh sáng mặt trời. Lí tưởng cộng sản đã mang lại sức sống và niềm tin yêu cuộc đời cho con người. Đó là một khu vườn, một thế giới tràn đầy sức sống với hương sắc của các loài hoa, vẻ tươi xanh của cây lá, âm thanh rộn rã của tiếng chim hót. Hình ảnh thơ khiến ta liên tưởng tới vườn xuân trẻ trung càng tràn sức sống trong những câu thơ của Xuân Diệu:

“Của ong bướm này đây tuần tháng mật

Này đây hoa của đồng nội xanh rì

Này đây lá của cành tơ phơ phất

Của yến anh này đây khúc tình si”

Nếu Xuân Diệu vẽ lên vườn tình của lứa đôi nồng thắm thì thơ Tố Hữu là khu vườn của tình say mê lí tưởng, niềm khao khát được hòa nhập, được cống hiến. Hương thơm của lí tưởng cùng tiếng chim của lẽ yêu đời cứ trào dâng, cứ rộn ràng mãi trong tâm trí người thanh niên giàu nhiệt huyết. Lời thơ như sự phát hiện bất ngờ về một vùng đất mới – nơi sự sống đang sinh sôi nảy nở. Mặt trời chân lí như đổ ngập ánh nắng làm tốt tươi một vườn hồn.

Như một sự tự nhiên, yêu nước, bắt gặp chủ nghĩa mới, người thanh niên trí thức sau phút giây bừng ngộ về lẽ sống, hạnh phúc vì như được hồi sinh trong tâm hồn, là thức nhận về hành động của mình

“Tôi buộc lòng tôi với mọi người

Để tình trang trải với trăm nơi

Để hồn tôi với bao hồn khô

Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời”.

Khổ thơ là một ý thức tự nguyện mới mẻ của người thanh niên xuất thân từ gia đình thuộc tầng lớp trung lưu. Nhà thơ nguyện buộc, nguyện gắn kết cuộc đời mình với cuộc đời của nhân dân lao động Việt Nam, nguyện cùng họ chèo lái con thuyền tự do, dân chủ cập bến. Dường như Tố Hữu đã nhận ra cái nhỏ bé của mình trong cái rộng lớn của đất trời, cái hữu hạn của bản thân trước cái vô hạn của dòng đời. Quan niệm mới mẻ của Tố Hữu đã chứng tỏ nhà thơ đã thoát khỏi cái tôi cô đơn bế tắc, gắn bó với giai cấp cần lao, tìm thấy niềm vui và sức mạnh ngay trong cuộc đời. Đặc biệt, Tố Hữu khẳng định mối liên hệ sâu sắc giữa thơ nói riêng và văn học nói chung với cuộc sống, nhất là cuộc sống của nhân dân lao khổ. Sống cùng thời đại nhà thơ có nhiều thanh niên chán nản đã quay lưng lại với cuộc đời để thu mình trong cái tôi cô đơn. Như Chế Lan Viên:

“Với tôi tất cả như vô nghĩa

Tất cả không ngoài nghĩa khổ đau”

Lẽ sống của người chiến sĩ cộng sản, của một thi sĩ lớn luôn hướng về phía đất nước nhân dân và thấm thía sức mạnh của nhân dân với đất nước như mối liên hệ bền chặt giữa nghệ sĩ với cuộc đời, nghệ thuật với cuộc sống. Đó cũng là lẽ sống của biết bao chiến sĩ cùng thời như Xuân Diệu đã từng tâm sự

“Tôi cùng xương thịt với nhân dân

Cùng đổ mồ hôi cùng sôi nước mắt

Tôi sống với cuộc đời chiến đấu

Của triệu người yêu dấu cần lao”

Trước bước ngoặt quan trọng của cuộc đời, người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi như nhìn lại một chặng đường đã đi qua, thấu suốt đời sống tình cảm, chiêm nghiệm về vốn sống và thấy:

“Tôi đã là con của vạn nhà

Là em của vạn kiếp phôi pha

Là anh của vạn đầu em nhỏ

Không áo cơm cù bất cù bơ”.

Lí tưởng cách mạng đã giúp cho nhà thơ có được lẽ sống mới, vượt qua tình cảm ích kỉ, cá nhân để có được một tình yêu giai cấp với quần chúng nhân dân. Nghệ thuật điệp từ “là”: kết hợp với số từ ướt lệ “vạn” nhằm khẳng định tình cảm gia đình thật đằm thắm, thân thiết. Điều này thể hiện tấm lòng đồng cảm, xót thương với tất cả mọi người, đồng thời qua đó thấy được tấm lòng căm phẫn của nhà thơ trước những bất công ngang trái của cuộc đời. Đó cũng chính là động lực kích nhà thơ hăng say hoạt động cách mạng.

Tố Hữu đã sử dụng từ ngữ gợi tả, gợi cảm, hình ảnh ẩn dụ, so sánh, giàu nhạc điệu làm tăng sự hấp dẫn cho việc diễn tả cảm xúc. Bài thơ thể hiện niềm vui sướng tột cùng của Tố Hữu khi được tiếp nhận lí tưởng Cách mạng, thể hiện nhận thức mới về lẽ sống: sống, đấu tranh và phục vụ cộng đồng kim chỉ nam cho mọi hành động của Tố Hữu.

Thái Lê Vân

Đánh giá bài viết
DMCA.com Protection Status