[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương

[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

– Giới thiệu về nhà thơ Viễn Phương (sinh năm 1928), quê An Giang; văn phong của ông thường nhẹ nhàng, tình cảm

– “Viếng lăng Bác” là bài thơ nổi tiếng của ông. Tác phẩm thể hiện lòng thành kính của nhà thơ và nhân dân đối với Bác

2. Thân bài

* Ý 1: Hoàn cảnh ra đời bài thơ:

– Bài thơ sáng tác tháng 4 năm 1976, khi cuộc kháng chiến chống Mĩ kết thúc thắng lợi, đất nước nước thống nhất, lăng Bác Hồ mới được khánh thành, Viễn Phương ra Bắc thăm Bác. Bài thơ được in trong tập “Như mây mùa xuân” năm 1978

* Ý 2: Niềm xúc động của nhà thơ khi đứng trước lăng Bác (khổ 1,2)

– “Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác”: cách xưng hô “con” gợi sự thân mật, nhân dân miền Nam coi Bác như vị cha già của dân tộc.

-“thăm” (chứ không dùng từ “viếng”): nói giảm nói tránh để giảm nhẹ đi nỗi đau, mặc dù Bác đã đi xa nhưng trong tâm trí mỗi người Bác luôn sống mãi

– “hàng tre xanh xanh Việt Nam”: hình ảnh hàng tre thân thuộc, bình dị đối với người dân Việt Nam. Thán từ “ôi”: thể hiện cảm xúc nghẹn ngào, xúc động

– từ láy “bát ngát”, “xanh xanh” miêu tả hàng tre với sức sống mạnh mẽ, một màu xanh trải dài, lan xa, bao quanh lăng Bác.

-“Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”: hình ảnh hàng tre mang tính ẩn dụ, là biểu tượng cho nhân dân Việt Nam bất khuất, kiên cường, mạnh mẽ, ngay thẳng, yêu thương, đùm bọc vượt qua khó khăn, thử thách

– hình ảnh ẩn dụ “mặt trời trong lăng”: Bác Hồ là mặt trời đem lại ánh sáng tự do, đem lại sự sống cho dân tộc. Cách nói thể hiện lòng kính trọng, ngợi ca công lao to lớn của Bác.

– Hình ảnh ẩn dụ “tràng hoa”: chỉ những người vào lăng viếng Bác kết thành tràng hoa rực rỡ huy hoàng, mỗi người mang một bông hoa của lòng thành kính, sự yêu mến và niềm ngưỡng vọng lãnh tụ

– “bảy mươi chín mùa xuân”:hình ảnh hoán dụ chỉ cuộc đời Bác đẹp như những mùa xuân,đó còn là tuổi thọ của Bác

⇒ Niềm xúc động, thành kính, nhớ thương của nhân dân trước công lao vĩ đại của Bác.

* Ý 3: Niềm xúc động của nhà thơ khi vào lăng viếng Bác (khổ 3):

– “Giấc ngủ bình yên”: cách nói giảm nói tránh nhằm giảm đi nỗi đau, vừa thể hiện thái độ nâng niu, trân trọng giấc ngủ của Bác.

– “Vầng trăng sáng dịu hiền”: nhân hóa vầng trăng, một người bạn tri kỉ vẫn xuất hiện trong thơ Người, gợi vẻ đẹp tâm hồn thanh cao của Bác

– “Trời xanh”: ẩn dụ cho sự trường tồn, vĩnh hằng của Bác cùng non sông đất nước

– nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “nghe nhói ở trong tim”: nỗi đau cứ nhức nhối như cắt cứa trong tim mình

Xem thêm:  Thuyết minh về danh lam thắng cảnh Hồ Gươm - Văn mẫu lớp 9

⇒ Nỗi tiếc thương hòa lẫn niềm xúc động dâng trào.

*Ý 4. Những tình cảm, cảm xúc lúc ra về (Khổ 4)

– “Mai về miền Nam thương trào nước mắt”: cảm xúc bộc lộ trực tiếp, lưu luyến không muốn rời xa

– Phép liệt kê, ẩn dụ “con chim, đóa hoa, cây tre” cùng với điệp ngữ “muốn làm”: ước nguyện dâng hiến tha thiết, mãnh liệt, muốn làm một điều gì đó để đáp đền công lao và sự hy sinh to lớn của Bác

– Hình ảnh cây tre được lặp lại tạo kết cấu đầu cuối tương ứng

⇒ ước nguyện của nhà thơ cũng là của tất cả mọi người, của dân tộc ta đối với Bác

3. Kết bài

– Với thể thơ tám chữ, giọng điệu thiết tha, sâu lắng, ngôn ngữ thơ giản dị, giàu tính biểu cảm, biện pháp tu từ phong phú.

– Bài thơ là nén tâm hương hương, niềm xúc động, thành kính, và nỗi đau xót của nhà thơ trước sự ra đi của Bác, ước nguyện là được ở mãi bên Bác, dâng lên Bác bằng tất cả lòng tôn kính và biết ơn…

phan tich bai tho vieng lang bac - [Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương

Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác

Bài văn tham khảo

Viễn Phương (1928-2005), quê ở An Giang, là một trong những cây bút trẻ của lực lượng giải phóng ở miền Nam thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Thơ Viễn Phương thường nhẹ nhàng, tình cảm. Người yêu thơ biết nhiều đến bài “Viếng lăng Bác” của nhà thơ. Thi phẩm thể hiện lòng thành kính của nhà thơ và nhân dân đối với Bác Hồ.

Bài thơ sáng tác tháng 4 năm 1976, khi cuộc kháng chiến chống Mĩ kết thúc thắng lợi, đất nước nước thống nhất, lăng Bác Hồ mới được khánh thành, Viễn Phương ra Bắc thăm Bác. Bài thơ được in trong tập “Như mây mùa xuân” năm 1978.

Mang theo cả nỗi lòng của đồng bào miền Nam ra thăm lăng Bác, nhà thơ Viễn Phương đã thốt lên những lời nghẹn ngào, xúc động khi đứng trước lăng Người:

 “Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát

Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam

Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”

Lời thơ cất lên tha thiết, trang nghiêm, có lúc dường như dạt dào tuôn chảy, lúc thì như đọng lại trong khoảng khắc suy tư. Cách xưng hô “con – Bác” như trong một gia đình, gần gũi, thân thương mà tôn kính, thể hiện tình cảm sâu nặng, tha thiết của nhà thơ đối với vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc. Động từ “thăm” được sử dụng rất tinh tế và gợi cảm. So với cách viết “viếng lăng Bác” như nhan đề thì cách viết “thăm lăng Bác” đã xoa dịu đi nỗi đau thương mất mát lớn của cả dân tộc. Đồng thời, nhà thơ cũng như muốn khẳng định Bác còn sống mãi, sống trong triệu triệu con tim của người dân Việt Nam. Từ xa, nhà thơ đã nhận thấy hình ảnh hàng tre ẩn hiện trong sương khói Ba Đình lịch sử. Những hàng tre “bát ngát”, “xanh xanh” quanh lăng Chủ tịch nước khiến bất kì ai đến đây cũng không có cảm giác xa lạ, mà sẽ thấy thân quen, gần gũi như bao miền quê trên đất Việt. Hình ảnh hàng tre “bão táp mưa sa đứng thẳng hàng” cũng là cách nói ẩn dụ cho vẻ đẹp hồn hậu, kiên cường, bất khuất, anh dũng trước gian khổ, khó khăn. Cách sử dụng khéo léo thán từ “Ôi”làm lời thơ cất lên nghe rung động, xốn xang, thể hiện cảm xúc mãnh liệt, tự hào của nhà thơ trước phẩm chất tuyệt đẹp của dân tộc. Và dân tộc anh hùng ấy đã sinh ra một vĩ nhân mà tài năng, tâm hồn có thể sánh ngang cùng nhật nguyệt:

Xem thêm:  Phân tích bài ca dao Trèo lên cây khế nửa ngày ai làm chua xót lòng này khế ơi

“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”

Nếu như mặt trời của tự nhiên có thể đem đến sự sống cho muôn loài thì “mặt trời trong lăng” – Bác Hồ đem đến ánh sáng, sự hồi sinh diệu kì cho cả dân tộc đang phải sống trong bóng đêm nô lệ suốt gần một thế kỉ. Người còn tỏa hơi ấm tình thương tới tất cả mọi người:

“Ôi! Lòng Bác vậy cứ thương ta

Thương cuộc đời chung, thương cỏ hoa

Chỉ biết quên mình cho hết thảy

Như dòng sông chảy nặng phù sa”

Hình ảnh ẩn dụ thể hiện sự tồn tại vĩnh hằng của Bác cùng thiên nhiên, tạo vật. Cách viết cũng ẩn chứa tấm lòng kính yêu vô bờ mà nhà thơ đã dành cho Bác. Cảm xúc ấy càng trào dâng mãnh liệt khi nhà thơ được hòa vào dòng người nặng lòng thương nhớ vào lăng viếng Bác. Giọng thơ tha thiết mà trang trọng, tự nhiên mà sâu lắng:

“Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ

Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân”

“Tràng hoa” là hình ảnh ẩn dụ đẹp, sáng tạo diễn tả tình cảm thương nhớ dâng trào và lòng ngưỡng mộ sâu sắc của nhà thơ và cũng là của nhân dân đối với Bác. Mỗi người vào lăng đều mang theo một bông hoa của lòng thành kính, sự yêu mến và ngưỡng vọng để kết thành những tràng hoa rực rỡ, huy hoàng dâng lên Người. Cách nói hoán dụ “bảy mươi chín mùa xuân” là cách nói thật sáng tạo và ý nghĩa, chỉ cuộc đời của Bác đẹp như những mùa xuân, dó còn là tuổi thọ của Bác. Điệp ngữ “ngày ngày” vừa chỉ quy luật của thời gian, của tạo hóa, vừa chỉ quy luật của tình cảm. Những dòng người cứ mỗi ngày nối nhau lặng lẽ đi trong niềm nhớ thương vô hạn vào lăng viếng Người. Lời thơ dồn nén nối niềm xúc động thiêng liêng, tâm trạng thiết tha của người con miền Nam dành cho Bác.

Những cung đàn cảm xúc cứ dâng lên khi nhà thơ vào lăng, đứng bên linh cữu của Người:

“Bác nằm trong giấc ngủ bình yên

Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền”

Chiêm bái, ngưỡng vọng, nhà thơ tưởng như Bác đang chìm vào “giấc ngủ bình yên”. Cách nói làm giảm nhẹ đi nỗi đau thương, mất mát lớn và cũng như khẳng đinh sự trường tồn của Bác trong lòng nhân dân, đồng thời cũng thể hiện sự trân trọng, nâng niu giấc ngủ của Bác. Hình ảnh vầng trăng được nhân hóa trong câu thơ tiếp theo gợi nhắc chúng ta về người bạn tri kỉ xuất hiện trong suốt đời thơ của Bác. Khi Bác còn sống, trăng đến bầu bạn với Người, và giờ khi Bác đã yên nghỉ, trăng chung thủy cũng ở bên, tỏa ánh sáng dịu dàng. Phải chăng trăng cũng là hình ảnh phản chiếu cho tâm hồn thanh cao, trong sạch của Người. Nhưng dù đã tự nói với lòng “cả cuộc đời Bác có ngủ yên đâu”, nay Bác đang “nằm trong giấc ngủ bình yên” thì nhà thơ vẫn có cảm xúc:

Xem thêm:  Nói về quê ngoại của em

“Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim”

Lí trí vẫn biết rằng, Bác như “trời xanh” vẫn sống mãi cùng non sông, đất nước, song tình cảm không thể kìm nén nỗi đau: Bác đã vĩnh viễn ra đi. Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “nghe nhói ở trong tim” như tiếng khóc nấc lên nghẹn ngào, thể hiện nỗi đau tận cùng sâu thẳm.

Những xúc cảm dâng trào mãnh liệt đã thôi thúc nhà thơ ước nguyện được hóa thân vào thiên nhiên để mãi được ở bên Người:

“Mai về miền Nam thương trào nước mắt

Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác

Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây

Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”

Giọng thơ thiết tha, trầm lắng thể hiện những ước nguyện được hóa thân thàn những sự vật bình dị, khiêm nhường. Một giọng chim ca ngân khúc hát thành kính, một đóa hoa lặng lẽ tỏa hương, một cây tre trung hiếu bên Người. Điệp ngữ “muốn làm” gợi tả cảm xúc thiết tha, nồng hậu, chân thành, trang trọng, xúc động nhằm tôn vinh một con người mà cuộc đời, nhân cách tỏa rạng tới muôn đời, muôn người tựa như vầng thái dương.

Bài thơ ngắn nhưng ý tình sâu nặng chất chứa nỗi lòng kính yêu, tự hào, tiếc thương vô hạn của nhà thơ và cũng là của nhân dân đối với Bác.

Mila

Nhận thông báo qua email
Nhận thông báo cho
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
DMCA.com Protection Status