[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bản Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh

[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích bản Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài:

Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm và nêu vấn đề cần phân tích

– Hồ Chí Minh không chỉ biết đến là vị lãnh tụ tài ba kiệt xuất của dân tộc Việt Nam mà còn được biết đến với tư cách là một nhà văn, nhà thơ lớn của thế kỷ XX.

– “Tuyên ngôn độc lập” được xem là một áng văn chính luận mẫu mực với nghệ thuật lập luận tài tình có một không hai trong lịch sử văn học dân tộc.

2. Thân bài

LĐ1: Khái quát

– Tuyên ngôn độc lập là một văn kiện lịch sử có ý nghĩa trọng đại, là bản khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Là kết tinh của chủ nghĩa yêu nước và khát vọng tự do, hòa bình và tự chủ.

– Bản “Tuyên ngôn độc lập” là kết quả của bao nhiêu máu đã đổ, bao nhiêu tính mệnh đã hi sinh anh dũng trên chiến trường.

LĐ2: Nội dung phân tích

– Cơ sở pháp lí và chính nghĩa của bản Tuyên ngôn

+ Người trích dẫn hai bản tuyên ngôn độc lập của Pháp và Mỹ (1776): “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền sung sướng và quyền mưu cầu hạnh phúc.”

+ Sử dụng nghệ thuật “gậy ông đập lưng ông” dùng chính lời lẽ của kẻ thù để đánh bại chúng

+ Bác đã chỉ rõ thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược Việt Nam là chính chúng đã dẫm đạp lên những lời bất hủ của cha ông chúng, làm vấy bẩn lá cờ nhân đạo và chính nghĩa mà cha ông chúng đã dựng nên.

=> Với lời lẽ sắc bén, đanh thép, Người đã xác lập cơ sở pháp lý của bản Tuyên ngôn, nêu cao chính nghĩa của ta, đặt ra vấn đề cốt yếu là độc lập dân tộc.

– Cơ sở thực tế của bản Tuyên ngôn

+ Chúng tuyệt đối không cho nước ta một chút tự do, dân chủ nào. Chúng thi hành những luật pháp dã man.

+ Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học, chúng thẳng tay chém giết những người yêu nước thương nòi của ta. Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong bể máu, chúng ràng buộc dư luận, thi hành chính sách ngu dân. Chúng dùng thuốc phiện, rượu cồn để làm cho nòi giống ta suy nhược.

+ Chúng còn bóc lột dân ta đến tận xương tủy, khiến cho dân ta nghèo nàn, thiếu thốn, nước ta xơ xác, tiêu điều. Chúng cướp không ruộng đất, hầm mỏ, nguyên liệu. Chúng đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lí, làm cho dân ta ngày càng trở nên bần cùng, khốn khó.

– Những tự hào của Cách mạng Việt Nam

+ Ta luôn đứng về lập trường chính nghĩa “Đem đại nghĩa để thắng hung tàn / Lấy trí nhân để thay cường bạo”.

+ Việt Nam khoan hồng với kẻ thù bị thất thế: giúp người Pháp chạy qua biên giới, bảo vệ tài sản, tính mạng và của cải của họ.

+ Thắng lợi to lớn của Cách mạng Việt Nam là “Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị”. Chế độ dân chủ cộng hòa từ đó ra đời.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Đào trong truyện ngắn Mùa Lạc của Nguyễn Khải

– Người phủ định dứt khoát chế độ thuộc địa và khẳng định quyền độc lập tự do của dân tộc.

LĐ3: Đánh giá chung về nghệ thuật

Lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, xác thực, giàu sức thuyết phục.

3. Kết bài

Khẳng định lại vấn đề

Phân tích bản Tuyên ngôn độc lập

Bài văn tham khảo

Hồ Chí Minh không chỉ biết đến là vị lãnh tụ tài ba kiệt xuất của dân tộc Việt Nam mà còn được biết đến với tư cách là một nhà văn, nhà thơ lớn của thế kỷ XX. Người đã để lại nhiều tác phẩm lớn ở nhiều thể loại như: truyện, ký, thơ ca, văn chính luận. Trong đó, “Tuyên ngôn độc lập” được xem là một áng văn chính luận mẫu mực với nghệ thuật lập luận tài tình có một không hai trong lịch sử văn học dân tộc.

Tuyên ngôn độc lập là một văn kiện lịch sử có ý nghĩa trọng đại, là bản khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Là kết tinh của chủ nghĩa yêu nước và khát vọng tự do, hòa bình và tự chủ. Ngày mùng 2 tháng 9 năm 1945, Bác Hồ đã đọc bản tuyên ngôn trước hàng vạn đồng bào thủ đô, mở ra một kỳ nguyên mới cho dân tộc. Bản “Tuyên ngôn độc lập” là kết quả của bao nhiêu máu đã đổ, bao nhiêu tính mệnh đã hi sinh anh dũng trên chiến trường. Bản “ Tuyên ngôn độc lập” là kết quả của bao nhiêu hy vọng, gắng sức và tin tưởng của hơn hai mươi triệu dân Việt Nam.

Loading...

Trong phần mở đầu Bác nêu lên cơ sở pháp lí và chính nghĩa của bản Tuyên ngôn. Người trích dẫn hai bản tuyên ngôn độc lập của Pháp và Mỹ (1776): “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền sung sướng và quyền mưu cầu hạnh phúc.” Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp (1791) cũng đã nói: “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn tự do và bình đẳng về quyền lợi”. Đó là những lẽ phải không ai có thể chối cãi được.

Việc trích dẫn như vậy là một cách lập luận có tính chất chiến thuật sắc bén, khéo léo, khóa miệng đối phương. Sử dụng nghệ thuật “gậy ông đập lưng ông” dùng chính lời lẽ của kẻ thù để đánh bại chúng. Cái hay ở chỗ một mặt Bác như khen ngợi, mặt khác lại như hạ bệ chúng. Ca ngợi những lời bất hủ ấy làm cho Pháp và Mỹ cũng phải mừng rỡ khi nghe tuyên ngôn của nước mình lại mở đầu cho một quốc gia khác. Nhưng Bác đã nhanh chóng làm chúng bẽ mặt với hai chữ “thế mà”. Chỉ với hai chữ ấy Bác đã hạ bệ chúng không thương tiếc. Bác đã chỉ rõ thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược Việt Nam là chính chúng đã dẫm đạp lên những lời bất hủ của cha ông chúng, làm vấy bẩn lá cờ nhân đạo và chính nghĩa mà cha ông chúng đã dựng nên. Bên cạnh đó, ta có thể nhận thấy rằng Bác đã đặt ba bản tuyên ngôn, ba nền độc lập ngang hàng nhau qua đó nhằm khẳng định tư thế đầy tự hào của một dân tộc độc lập và có quyền được hưởng tự do và độc lập. Đây chính là sự kế thừa và phát huy bản tuyên ngôn thứ hai của dân tộc Việt Nam – Bình Ngô Đại cáo (Nguyễn Trãi).

Xem thêm:  Em Hãy Phân Tích Bài Thơ Thương Vợ Lớp 11 Của Trần Tế Xương

Từ việc trích dẫn trên Bác đã đi đến một lập luận sáng tạo: Suy rộng ra điều đó có nghĩa là: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”. Như vậy, dựa trên hai bản tuyên ngôn nói về quyền lợi của con người Bác đã nâng lên thành quyền lợi của dân tộc. Với lời lẽ sắc bén, đanh thép, Người đã xác lập cơ sở pháp lý của bản Tuyên ngôn, nêu cao chính nghĩa của ta, đặt ra vấn đề cốt yếu là độc lập dân tộc.

Phần tiếp theo, Hồ Chí Minh đã nêu lên cơ sở thực tế của bản Tuyên ngôn. Bác nêu lên lý lẽ và lập luận hết sức thuyết phục về mặt pháp lý và thực tế nhằm bác bỏ luận điệu của bọn đế quốc thực dân. Để vạch trần luận điệu về công lao “khái phá” của Pháp đối với Đông Dương, Bác đã nêu rõ “những hành động trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa” của chúng trong 80 năm thống trị nước ta về hai phương diện: chính trị và kinh tế.

Về chính trị, chúng tuyệt đối không cho nước ta một chút tự do, dân chủ nào. Chúng thi hành những luật pháp dã man. Chúng lập ba chế độ khác nhau ở Bắc, Trung, Nam để ngăn cản việc thống nhất nước nhà của ta, để ngăn cản dân tộc ta đoàn kết. Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học, chúng thẳng tay chém giết những người yêu nước thương nòi của ta. Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong bể máu, chúng ràng buộc dư luận, thi hành chính sách ngu dân. Chúng dùng thuốc phiện, rượu cồn để làm cho nòi giống ta suy nhược. Chưa dừng lại ở đó, chúng còn bóc lột dân ta đến tận xương tủy, khiến cho dân ta nghèo nàn, thiếu thốn, nước ta xơ xác, tiêu điều. Chúng cướp không ruộng đất, hầm mỏ, nguyên liệu. Chúng đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lí, làm cho dân ta ngày càng trở nên bần cùng, khốn khó.

Với những câu văn lặp cấu trúc, phép điệp liên tục đã tạo nên một liên hoàn lời, tố cáo mạnh mẽ, đanh thép khiến chúng “không thể chối cãi” và trở tay không kịp. Từ tội ác trên của thực dân Bác đanh thép kết án chúng đã gây ra cái chết thảm thương cho hơn 2 triệu đồng bào miền Bắc trong nạn đói 1945.

Người nêu cao những tự hào của Cách mạng Việt Nam trong phần tiếp theo của bản tuyên ngôn. Ta luôn đứng về lập trường chính nghĩa “Đem đại nghĩa để thắng hung tàn / Lấy trí nhân để thay cường bạo”. Việt Nam khoan hồng với kẻ thù bị thất thế: giúp người Pháp chạy qua biên giới, bảo vệ tài sản, tính mạng và của cải của họ. Bác láy đi láy lại hai chữ “sự thật” nhằm nhấn mạnh thắng lợi to lớn của cách mạng ta khi đứng về phe đồng minh chống phát xít, đồng thời Bác cũng dứt khoát bác bỏ bộ mặt của Pháp trên đất nước ta: “Sự thật là từ mùa thu năm 1940…nhân dân ta lấy lại Việt Nam từ tay Nhật chứ không phải là tay Pháp.”. Thắng lợi to lớn của Cách mạng Việt Nam là “Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị”. Chế độ dân chủ cộng hòa từ đó ra đời.

Xem thêm:  Phân tích bài thơ “Tức cảnh Pác Pó” của Hồ Chí Minh lớp 8 hay nhất đầy đủ các khổ

Phần cuối của bản Tuyên ngôn, Bác Hồ đã phủ định chế độ thuộc địa của thực dân Pháp và khẳng định quyền độc lập, tự do của dân tộc. Bác đưa ra lời tuyên bố trước thế giới: lời tuyên bố thể hiện lí lẽ đanh thép vững vàng của Người về quyền dân tộc đồng thời thể hiện khát vọng tự do của cả dân tộc “Nước Việt Nam có quyền được hưởng tự do độc lập và thực sự đã trở thành một nước tự do và độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy.”

Bằng lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, xác thực, giàu sức thuyết phục, Tuyên ngôn độc lập của Bác đã trở thành áng văn chính luận mẫu mực ẩn sau đó là một tầm tư tưởng văn hóa của Hồ Chí Minh. Người tổng kết một cách giản dị mà súc tích những kinh nghiệm đấu tranh của nhiều thế kỷ gành độc lập dân tộc, dân quyền, nhân quyền của dân tộc ta và nhân loại.

“Tuyên ngôn độc lập” xứng đáng là một áng “thiên cổ hùng văn” kế tục truyền thống vinh quang của “Nam quốc sơn hà” và “Bình Ngô đại cáo”. Là lời nước non cao cả và thiêng liêng, thể hiện sâu sắc tư tưởng “không có gì quý hơn độc lập tự do” của dân tộc.

Nguyễn Thị Thu Huyền

Loading...

Ứng dụng VĂN MẪU TỔNG HỢP trên điện thoại với hơn 30k bài văn mẫu hay nhất, giải bài tập SGK, soạn văn đầy đủ chi tiết. Hãy tải App ngay để chúng tôi phục vụ bạn tốt hơn nhé!

Nếu thấy bài viết hay, hãy động viên và chia sẻ ban biên tập! Các bình luận không phù hợp sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

Từ khóa từ Google:

  • tuyên ngôn độc lập học sinh gioir
DMCA.com Protection Status