[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích đoạn trích Cảnh ngày xuân trong tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du

[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích đoạn trích Cảnh ngày xuân trong tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

– Nguyễn Du không chỉ là bậc thầy trong nghệ thuật miêu tả chân dung mà còn trong tả cảnh sắc thiên nhiên. Sau bức tranh chân dung hai nàng tố nga diễm lệ là bức tranh tả cảnh ngày xuân trong tháng ba tuyệt vời.

– Đoạn trích là bức tranh thiên nhiên trong trẻo và lễ hội nhộn nhịp trong những ngày đầu xuân.

2. Thân bài

Ý 1.Bức tranh thiên nhiên mùa xuân

– Hình ảnh, màu sắc, đường nét:

+ Chim én đưa thoi

+ Thiều quang: ánh sáng ngày xuân

+ Cỏ non xanh – cành lê trắng điểm..

=> Bút pháp miêu tả giàu chất tạo hình : cảnh mùa xuân được khắc họa qua cái nhìn của nhân vật đang đứng trước ngưỡng cửa của tình yêu hiện ra mới mẻ, tinh khôi và tràn đầy sức sống

Ý 2.Cảnh lễ hội trong tiết thanh minh:

– Lễ tảo mộ: dọn dẹp, sửa sang phần mộ của người thân, thắp hương…

– Hội đạp thanh: chơi xuân ở chốn đồng quê

– Các từ ghép:

+ Gần xa, nô nức (Tính từ) -> tâm trạng náo  nức

+ Yến anh, tài tử, giai nhân (Danh từ): gợi sự đông vui náo nhiệt

+ Sắm sửa, dập dìu (Động từ): không khí rộn ràng, nhộn nhịp

=> Dùng các từ ghép liên tiếp, từ Hán Việt, từ láy, phép ẩn dụ: Quang cảnh hội mùa xuân rộn ràng, náo nức, vui tươi cùng những nghi thức trang nghiêm mang tính chất truyền thống của người Việt tưởng nhớ đến người đã khuất .

Xem thêm:  Soạn bài Bến quê Ngữ văn 9 đầy đủ hay nhất

Ý 3. Cảnh chị em Kiều du xuân trở về:

– Bóng ngả về tây: Thời gian, không gian thay đổi

– Tà tà, thanh thanh, nao nao, thơ thẩn-> từ láy

=> Tâm trạng người bâng khuâng, lưu luyến về một ngày vui xuân đã hết.

3. Kết bài

– Sử dụng ngôn ngữ miêu tả giàu hình ảnh, giàu nhịp điệu, diễn tả tinh tế tâm trạng nhân vật

– Miêu tả theo trình tự thời gian cuộc du xuân của chị em Thúy Kiều

– “Cảnh ngày xuân” là đoạn trích miêu tả bức tranh mùa xuân tươi đẹp qua ngôn ngữ và bút pháp nghệ thuật giàu chất tạo hình của Nguyễn Du

phan tich doan tich canh ngay xuan - [Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích đoạn trích Cảnh ngày xuân trong tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du

Phân tích đoạn trích Cảnh ngày xuân

Bài văn tham khảo

Nguyễn Du không chỉ là bậc thầy trong nghệ thuật miêu tả chân dung mà còn rất tài năng trong tả cảnh sắc thiên nhiên. Sau bức tranh chân dung hai nàng tố nga diễm lệ là bức tranh tả cảnh ngày xuân trong tháng ba tuyệt vời. Đoạn trích “Cảnh ngày xuân” là bức tranh thiên nhiên trong trẻo và lễ hội nhộn nhịp trong những ngày đầu năm.

Những dòng thơ đầu tiên là những nét vẽ dành cho thiên nhiên thanh tân, trong trẻo:

“Ngày xuân con én đưa thoi

Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi

Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”

Có thể thấy cách miêu tả thiên nhiên trong thơ Nguyễn Du vẫn mang phong cách ỏn định, là cách miêu tả thiên nhiên chuẩn mực trong thơ cổ: chấm phá điểm nhãn, gợi nhiều hơn tả. Song trong cách tả ấy vẫn có những sự sang tạo độc đáo riêng có làm nên phong cách riêng của Nguyễn Du, điều này khiến bạn đọc luôn cảm nhận được những điều mới mẻ ở nhà thơ. Ấy là cách tính thời gian khá độc đáo:

Xem thêm:  Em hãy tả con lợn

“Ngày xuân con én đưa thoi

Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi”

Câu thơ mang ý nghĩa: những ngày tháng mùa xuân trôi qua thật nhanh tựa như chim én bay, tựa như con thoi đưa trong khung cửi. Ánh sáng mùa xuân có chin chục ngày (ý nói mùa xuân kéo dài ba tháng) thì giờ đã được hơn hai tháng (ngoài sáu mươi). Dùng ánh sáng để đo thời gian thì có lẽ trước giờ chỉ Nguyễn Du làm được. Không chỉ vậy, câu thơ còn đem đến những tín hiệu của mùa xuân khiến lòng người nao nức: “chim én”, “thiều quang”. Những cánh chim chao liệng trong ánh nắng mùa xuân ấm áp, dịu dàng gợi lên sức sống căng tràn, viên mãn. Việc miêu tả thời gian trôi qua nhanh chóng cũng như tỏ ý nuối tiếc mùa xuân. Không tiếc sao được khi sắc xuân đang ngập tràn cả đất trời.

“Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”

Loading...

Sức sống của đất trời hiển hiện căng đầy trong màu cỏ xanh non đang trải dài mênh mông, bất tận. Vẻ đẹp tinh khôi của sự trẻ trung, tươi mới, tượng trưng cho sắc xuân cũng đang hiện hữu trên màu trắng tinh khiết của những bông hoa lê.

Một vài nhánh cây mảnh mai, điểm xuyết những cánh hoa trắng mỏng manh trên nền cỏ xanh non mơn mởn. Vẫn là cách chấm phá điểm nhãn quen thuộc trong việc miêu tả thiên nhiên trong thơ cổ, nhưng qua bàn tay tài hoa của Nguyễn Du, cả sức xuân và sắc xuân vẫn cứ căng tràn, sống động bởi các nhãn tự “tận”, “điểm” kết hợp đảo ngữ “trắng điểm một vài bông hoa” khiến bức tranh xuân thêm sinh động, có hồn mà không tĩnh tại, nhàm chán, và như muốn làm tôn nổi sắc trắng tinh khiết của những cánh hoa xuân. Có thể nói, hai câu đầu tả thời gian, hai câu sau tả không gian đều rất tinh tê, lời ít, ý nhiều, ngôn từ chọn lọc tinh tế. Vì thế, bức tranh thiên nhiên mùa xuân đã để lại ấn tượng đẹp trong lòng bạn đọc ngay từ những dòng đầu tiên.

Xuân đến trong đất trời và xuân cũng bước vào trong lòng người. Mọi người nô nức đi trảy hội mùa xuân trong không khí tưng bừng, rộn rã:

“Lễ là tảo mộ hội là đạp thanh”

Một lễ hội nhắc nhớ về truyền thống đáng tự hào của người Việt: “Uống nước nhớ nguồn”. “Lễ tảo mộ” là hoạt động tưởng nhớ tới những người đã khuất, nhớ đến ông bà, tổ tiên, những người đã có công sinh thành dưỡng dục, tạo nên những điều tốt đẹp cho các thế hệ sau. Những ngày đầu năm mới, người Việt đi thăm, sửa sang lại phần mộ của tổ tiên, người thân đã khuất và ước mong những điều bình an, may mắn sẽ đến trong năm tới. Còn “hội đạp thanh” là cuộc vui chơi, du xuân của những trai tài, gái sắc trên đồng cỏ xanh. Tại lễ hội ấy, họ tìm kiếm những niềm vui tuổi trẻ, hay cũng có thể là mối lương duyên:

“Gần xa nô nức yến anh

Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân

Dập dìu tài tử giai nhân”

Ngựa xe như nước áo quần như nêm”

Từ láy ” nô nức”, ” dập dìu”  ” sắm sửa” và từ ghép, từ Hán Việt: “tài tử”, “giai nhân”, “bộ hành”, “ngựa xe” ” gần xa”, ” yến anh” kết hợp với các biện pháp nghệ thuật như ẩn dụ, so sánh đã khắc họa thật sinh động cảnh đông vui, tưng bừng, náo nhiệt đang diễn ra ở khắp nơi nơi mọi miền đất nước. Họ đều là những chàng trai, cô gái trẻ đẹp mang trong mình ước vọng của mùa xuân, biết bao náo nức, biết bao hồ hởi, biết bao mong chờ.

Trong đoàn người trảy hội như từng đàn chim én từ khắp nơi bay về hội tụ, khoe sắc, ta nhận ra không chỉ có niềm vui ngập tràn, mà còn có niềm tưởng nhớ, tri ân những người đã khuất. Một phong tục đẹp của người Việt cổ được Nguyễn Du khéo léo miêu tả qua những vần thơ xuân:

“Ngổn ngang gò đống kéo lên

Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay”

Vàng mã hóa cho người đã khuất như thể hiện niềm thương, nỗi nhớ và ước nguyện của những người ở lại mong cho những người thân đã khuất được an nghỉ, siêu độ. Đặt trong không khí căng đầy sức sống vui tươi của mùa xuân, câu thơ trên có phảng phất hương buồn. Phải chăng đó là nén tâm hương của đại thi hào dân tộc dành cho những người đã khuất. Tình cảm ấy thật chân thành, thánh thiện, đầy ắp nghĩa tình.

Nếu như những dòng thơ trên khắc họa khung cảnh tươi vui, rộn ràng thì những dòng thơ cuối như nhịp đi chậm rãi của chiều tà và là bước chân lưu luyến của chị em Thúy Kiều.

“Tà tà bóng ngả về tây,

Chị em thơ thẩn dang tay ra về

Bước dần theo ngọn tiểu khê

Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh

Nao nao dòng nước uốn quanh

Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang”

“Ngày vui ngắn chẳng tày gang”, lễ hội vui rộn rang đến lúc phải chia tay đều khiến những chàng trai, cô gái cảm thấy vương chút buồn. Cảnh chiều xuân cũng như nhuốm màu tâm trạng bâng khuâng, luyến nhớ ấy. Trong ánh hoàng hôn “tà tà”, chị em nàng Kiều “thơ thẩn” giã từ lễ hội mùa xuân, bước chân chậm rãi theo dòng suối nhỏ như muốn lưu dấu ấn của những niềm vui đầu tiên của tuổi trẻ, của mùa xuân. Bởi thế chăng mà phong cảnh cũng thật hữu tình, êm đềm, lắng dịu như lòng người qua các từ ngữ gợi tả “nao nao”, “uốn quanh”, “nho nhỏ”, “bắc ngang”.

Bằng việc sử dụng các từ ngữ chọn lọc, nghệ thuật chấm phá điểm nhãn, đoạn trích “Cảnh ngày xuân” xứng đáng được coi là một trong những bức tranh tuyệt mĩ về thiên nhiên và con người trong “Truyện Kiều” nói riêng và trong thơ ca Việt nói chung. Không chỉ đẹp, bức tranh ấy còn lưu dấu tâm trạng con người: đó là những nhịp đập rộn ràng, náo nức của những trái tim xuân; là những bước chân lưu luyến, “thơ thẩn” của “tài tử, giai nhân” khi lần đầu bước vào lễ hội mùa xuân… Tất cả chính là cái tài khiến người đọc muôn thế hệ vẫn nghiêng đầu thán phục đại thi hào Nguyễn Du.

Mila

Loading...

Ứng dụng VĂN MẪU TỔNG HỢP trên điện thoại với hơn 30k bài văn mẫu hay nhất, giải bài tập SGK, soạn văn đầy đủ chi tiết. Hãy tải App ngay để chúng tôi phục vụ bạn tốt hơn nhé!

Nếu thấy bài viết hay, hãy động viên và chia sẻ ban biên tập! Các bình luận không phù hợp sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

Leave a Reply

avatar
  Nhận thông báo qua email  
Nhận thông báo cho
DMCA.com Protection Status