[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích đoạn trích Lục Vân Tiên gặp nạn trong tác phẩm Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu

[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích đoạn trích Lục Vân Tiên gặp nạn trong tác phẩm Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

– “Lục Vân Tiên” – truyện thơ nổi tiếng gắn liền với tên gọi cụ Đồ Chiểu, tác phẩm mang đến tiếng nói tư tưởng đạo lí mang tính truyền thống, là bài ca đẹp của những phẩm chất cao quý

– Đoạn trích “Lục Vân Tiên gặp nạn”  thuộc phần 2 của truyện, Vân Tiên và tiểu đồng bị Trịnh Hâm hãm hại do đố kị, ghen ghét tài năng của Vân Tiên.

2. Thân bài

2.1. Tội ác của Trịnh Hâm.

– Hoàn cảnh của Lục Vân Tiên: tiền hết, mù loà, bơ vơ nơi đất khách.

– Trịnh Hâm đã “giúp đỡ” Lục Vân Tiên

+ “Đêm khuya lặng lẽ như tờ

…khi ấy ra tay

Vân Tiên bị ngã xô ngay xuống vời

…giả tiếng kêu trời

…lấy lời phôi pha”

=> việc làm có sự sắp xếp, chuẩn bị, mưu tính trước sau (lừa tiểu đồng vào rừng trói lại…ra nói với Vân Tiên rằng tiểu đồng bị cọp vồ. Hắn đưa Vân Tiên lên thuyền rồi hứa đưa bạn về quê nhà, sau đó hắn ra tay hãm hại bạn)

– Nguyên nhân: tính đố kị, ganh ghét tài năng, lo cho con đường tiến thân của mình

(ngay từ khi mới gặp nhau, kết bạn với nhau thấy Vân Tiên tài cao, Trịnh Hâm đã có thái độ:

+”Kiệm, Hâm là đứa so đo

Thấy Tiên dường ấy âu lo trong lòng

Khoa này Tiên ắt đầu công

Hâm dầu có đậu cũng không xong rồi”

– Dù bạn đã mù song Trịnh Hâm vẫn ra tay hãm hại, chứng tỏ sự độc ác dường như đã ngấm vào máu thịt hắn, đã trở thành bản chất con người hắn.

=> Trịnh Hâm: độc ác, bất nhân (đang tay hãm hại con người đang cơn hoạn nạn…), bất nghĩa (Vân Tiên là bạn của hắn), mưu mô, xảo quyệt.

2.2. Việc làm nhân đức và nhân cách cao cả của ông Ngư:

– Vân Tiên được Giao Long “dìu đỡ”

– Được ông Ngư và gia đình cứu sống

+ Hối con vầy lửa một giờ

Ông hơ bụng dạ mụ hơ mặt mày”

=> từ ngữ mộc mạc, không gọt đẽo, trau chuốt

=> kể lại sự việc

=> cả nhà dường như nhốn nháo, hối hả lo chạy chữa để cứu sống Vân Tiên, mỗi người một việc. Đó chính là tình cảm chân thành của gia đình ông Ngư đối với người bị nạn.

– Biết tình cảnh khốn khổ của Vân Tiên :

+ Ông Ngư sẵn lòng cưu mang chàng

Ngư rằng: “Người ở cùng ta

Hôm nay hẩm hót với già cho vui”

+ Không hề tính toán đến ơn cứu mạng mà Vân Tiên mong báo đáp:

“…lòng lão chẳng mơ

Dối lòng nhơn nghĩa há chờ trả ơn”

-> Tấm lòng bao dung, nhân ái, hào hiệp của ông Ngư đối lập với tính ích kỉ, nhỏ nhen, độc ác của Trịnh Hâm.

– Cuộc sống của Ngư ông:

“Rày roi mai vịnh vui vầy

…Tắm mưa chải gió trong vời Hàn giang”

=> lời thơ thanh thoát, uyển chuyển, hình ảnh thơ đẹp, gợi cảm

=> Cuộc sống phóng khoáng, hoà nhập bầu bạn với thiên nhiên. Đó là cuộc sống trong sạch, ngoài vòng danh lợi, hoàn toàn xa lạ với những toan tính nhỏ nhen, ích kỉ, mưu danh, trục lợi, sẵn sàng chà đạp lên đạo đức, nhân nghĩa.

– Lời nói về cuộc sống của mình của Ngư ông chính là tiếng lòng của Nguyễn Đình Chiểu: khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp. một lối sống đáng mơ ước đối với con người.(t¸c gi¶ như nhập thân vào nhận vật ông Ngư)

* Đánh giá

– Nghệ thuật:

+ Cách sắp xếp các tình tiết hợp lí, diễn biến hành động nhanh gọn.

+ Lời thơ mộc mạc, giản dị

+ Hình ảnh thơ đẹp, gợi cảm, giàu cảm xúc

– Nội dung: Sự đối lập giữa cái thiện và cái ác, giữa nhân cách cao cả và những toan tính thấp hèn, đồng thời thể hiện thái độ quý trọng và niềm tin của T/g với nhân dân lao động

3. Kết bài

– Khẳng định lại giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn trích

– Mở rộng, liên hệ

Phân tích đoạn trích Lục Vân Tiên gặp nạn

Bài văn tham khảo

“Lục Vân Tiên gặp nạn”  trích “Lục Vân Tiên”  của Nguyễn là một trong những đoạn thơ khiến người đọc xúc động, bởi lẽ đoạn trích kể về cảnh ngộ éo le, đau khổ và khó khăn nhất của Lục Vân Tiên. Mẹ mất, thi cử dở dang, đôi mắt bị mù, bị bạn bè hãm hại. Đoạn trích khiến người đọc thấy căm phẫn trước những thủ đoạn ti tiện, tàn nhẫn của những kẻ tiểu nhân, vừa thấy ấm lòng vì lòng tốt của những người ngư dân.

Ở đầu tác phẩm, nhà văn cũng đã từng miêu tả hai nhân vật Kiệm, Hâm bằng vài nét song độc giả cũng đã phần nào hình dung được tính cách của hai nhân vật này:

“ Kiệm, Hâm là đứa so đo

Thấy Tiên dường ấy âu lo trong lòng

Khoa này Tiên ắt đầu công”

Chỉ bằng mấy vần thơ,nhưng Nguyễn Đình Chiểu đã hé lộ bản chất ghen ghét, đố kị của Kiệm, Hâm đối với tài năng của Vân Tiên. Chính vì hiểu biết nông cạn, bất tài lại thêm thói đố kị nên dù Vân Tiên đã bị mù đôi mắt, cũng không thể tham gia thi cử song hai tên Kiệm, Hâm vẫn quyết tâm hãm hại đến cùng:

“Đêm khuya lặng lẽ như tờ

Nghênh ngang sao mọc mịt mờ sương bay”

Trịnh Hâm đã chọn thời điểm “đêm khuya” thực hiện kế hoạch đê hèn của mình. Không gian vắng lặng “lặng lẽ như tờ”, “mịt mờ sương bay”. Thời gian và không gian ấy là thời điểm đêm khuya lúc mọi người đã chìm sâu trong giấc ngủ, không gian lại mịt mù nên dẫu có làm chuyện thất đức thì cũng chẳng ai biết. Quả là một kế hoạch được tính toán kĩ lưỡng:

“Trịnh Hâm khi ấy ra tay

Vân Tiên bị gã xô ngay xuống vời”

Sau khi lừa Vân Tiên là tiểu đồng bị bắt cóc ( thực ra là bị Trịnh Hâm trói vào rừng), y đã lợi dụng lúc đêm khuya, lại thêm Vân Tiên đã bị mù nên hắn  ra tay rất nhanh gọn, dứt khoát “xô ngay xuống vời”.  Hành động này có thể thấy hắn là một kẻ vô cùng hiểm độc. Nhưng không, hắn không dừng lại ở đó, sau khi ra tay hãm hại bạn mình, Trịnh Hâm còn giả dối kêu la thảm thiết:

“Trịnh Hâm giả tiếng kêu trời

Cho người thức dậy, lấy lời phôi pha”

“Giả tiếng kêu trời” – thật là một hành động đáng khinh thường, giả dối, trơ trẽn. Hắn kêu la để mọi người tưởng rằng hắn là người tốt, hắn vô can, hắn tình cờ phát hiện và có lòng giúp bạn rồi “cho người thức dậy lấy lời phôi pha”.Thật là một kẻ lòng lang dạ thú. Nghe tiếng kêu của Trịnh Hâm, người trong thuyền xôn xao, hoảng hốt:

“Trong thuyền ai nấy kêu la

Đều thương họ Lục xót xa tấm lòng”

Vân Tiên vốn là chàng trai hiền lành, tốt bụng, nên được mọi người yêu quý. Được tin chàng gặp nạn thì ai cũng “xót xa tấm lòng”, vô cùng thương tiếc cho chàng.

Bên cạnh nhân vật Trịnh Hâm được khắc họa với tính cách tiểu nhân, độc ác thì cũng ở trong đoạn trích này, cụ đồ Chiểu cũng đã xây dựng được những tấm lòng vị tha, nhân hậu của những người dân bình thường, tiêu biểu là gia đình của Ngư ông:

“Hối con vầy lửa một giờ

Ông hơ bụng dạ, mụ hơ mặt mày”

Các từ như “hối con”, “ông hơ bụng dạ”, “mụ hơ mặt mày” thể hiện được sự gấp gáp, khẩn trương của cả gia đình trong lúc cứu người. Dù không hề quen biết Vân Tiên, nhưng gia đình ông lão vẫn cứu giúp bằng cả tấm lòng. Hành động hào hiệp nhân nghĩa của gia đình ông lão đã khiến người đọc cảm động vô cùng.

Khi nhận được sự giúp đỡ từ gia đình ông chài, Vân Tiên đã rất cảm động và trong lòng băn khoăn, trăn trở không biết phải làm sao để tỏ tấm lòng biết ơn sâu nặng trước nghĩa tình của ân nhân. Đáp lại nỗi lo ấy của chàng, ông lão đã tỏ bày quan điểm:

“Ngư rằng: Lòng lão chẳng mơ

Dốc lòng nhân nghĩa há chờ trả ơn”

Đến đây, ta cũng có thể thấy được sự gặp gỡ trong quan điểm sống của Ngư ông và Lục Vân Tiên. Trong lần Vân Tiên cứu Nguyệt Nga, chàng cũng quan niệm “Làm ơn há dễ trông người trả ơn”. Có lẽ, vì tấm lòng nhân đức, giúp người một cách vô tư mà Vân Tiên cũng được báo đáp, đúng như câu nói “Ở hiền gặp lành”. Sự bình an về sức khỏe và tâm hồn đã đến với chàng khi được ở cùng gia đình ngư ông:

“Nước trong rửa ruột sạch trơn

Một câu danh lợi cho sờn lòng đây

Rày doi mai vịnh vui vầy

Ngày kia hứng gió đêm nầy chơi trăng”

Một cuộc sống an nhàn, không màng bon chen danh lợi, đấu đã chốn quan trường. Một cuộc sống chan hòa với thiên nhiên, sống vui vẻ, thanh thản:

Rày doi mai vịnh vui vầy

Ngày kia hứng gió đêm nầy chơi trăng”

Đoạn trích mở ra là những toan tính, là tội ác của kẻ đê hèn, hiểm độc, nhưng kết thúc là cuộc cứu vớt con người qua cơn hoạn nạn, trở về sống bình yên, thanh thản trong tâm hồn, ấm áp trong ân nghĩa của những tấm lòng cao cả. Đoạn trích thể hiện tài năng xây dựng nhân vật, tạo tình huống, và quan niệm đạo đức của nhà văn: người ở hiền nhất định sẽ gặp được những người nhân hậu.

Mila

Đánh giá bài viết
DMCA.com Protection Status