[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích hình ảnh thơ mộng, trữ tình của dòng sông Việt Nam qua hai bài tùy bút Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân và Ai đã đặt tên cho dòng sông của Hoàng Phủ Ngọc Tường

[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích hình ảnh thơ mộng, trữ tình của dòng sông Việt Nam qua hai bài tùy bút Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân và Ai đã đặt tên cho dòng sông của Hoàng Phủ Ngọc Tường

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

Khái quát về hai tác giả, tác phẩm:

Từ xưa đến nay đề tài về thiên nhiên – đất nước luôn thu hút những ngòi bút điêu luyện và tài hoa khám phá vẻ đẹp của nó

Qua hai tùy bút “Người lái đò sông Đà” của Nguyễn Tuân và “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” của Hoàng Phủ Ngọc Tường ta sẽ cảm nhận được vẻ đẹp thơ mộng và đậm chất trữ tình của hai dòng sông Đà và sông Hương.

2. Thân bài

2.1. Khái quát chung

Tác giả Nguyễn Tuân và tùy bút “Người lái đò sông Đà”

Nguyễn Tuân là một nghệ sĩ lớn, với phong cách nghệ thuật độc đáo, nổi bật là nét tài hoa, uyên bác, đặc biệt sở trường về tùy bút. “Người lái đò sông Đà” là một tùy bút đặc sắc, kết tinh nhiều mặt của phong cách Nguyễn Tuân, viết về vẻ đẹp dòng sông Đà và tiềm năng của thiên nhiên và con người Tây Bắc.

Tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường và tùy bút “Ai đã đặt tên cho dòng sông”

HPNT là một nghệ sĩ tài hoa, mang đậm chất Huế, có nhiều thành tựu về thể kí. “Ai đã đặt tên cho dòng sông” là một tùy bút đậm chất trữ tình viết về vẻ đẹp của dòng sông Hương với bề dày lịch sử và văn hóa Huế.

2.2. Phân tích vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình của dòng sông Đà

Nội dung:

Hình dáng con sông Đà từ trên cao nhìn xuống.

Màu sắc của dòng sông thay đổi theo mùa.

Sông Đà đẹp và gợi cảm trong quan hệ với con người như một cố nhân.

Vẻ đẹp trữ trình được miêu tả qua bờ con sông Đà, cảnh ven sông, có những quãng con sông mang những vẻ đẹp: hoang sơ, cổ kính, tĩnh lặng.

Nghệ thuật:

Hình ảnh, ngôn từ mới lạ. Câu văn căng tràn, trùng điệp mà vẫn nhịp nhàng về âm thanh và nhịp điệu.

Cách so sánh, nhân hóa táo bạo mà sinh động. Lối tạo hình giàu tính mĩ thuật, phối hợp nhiều góc nhìn theo kiểu điện ảnh.

=> Hiện diện một cái tôi Nguyễn Tuân đắm say, nồng nhiệt với cảnh sắc thiên nhiên thơ mộng

2.3. Phân tích vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình của dòng sông Hương

Nội dung:

Phân tích vẻ đẹp của dòng sông Hương ở ngoại vi thành phố

+ Nét đẹp quyến rũ, mềm mại hứa hẹn những điều thú vị qua so sánh: người con gái đẹp nằm ngủ mơ màng

+ Màu nước  biến ảo: sớm xanh, trưa vàng, chiều tím

+ Tính cách dòng sông Hương: trầm mặc giữa những rừng thông lăng mộ; Triết lí sử thi khi chảy trong tiếng chuông chùa Thiên Mụ.

Phân tích vẻ đẹp dòng sông Hương khi chảy vào lòng thành phố

+ Dòng sông được nhân cách hóa giống như một người con xa quê tìm đúng đường về…

+ Con sông như một mĩ nhân, một tình nhân

+ Dòng sông trong những đêm rằm tháng bảy, lễ hội hoa đăng.

Nghệ thuật:

Hình ảnh chân thực mà gợi cảm; Câu văn kéo dài mà khúc chiết, thanh điệu hài hòa, tiết tấu nhịp nhàng.

Lối so sánh gần gũi xác thực, sử dụng nhuần nhuyễn các địa danh và cách nói của người Huế

=> Toát lên một tình yêu xứ sở sâu nặng, đằm thắm, một cách cảm nhận bình dị mà tinh tế của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

2.3. Sự tương đồng và khác biệt về hình ảnh thơ mộng, trữ tình giữa hai dòng sông

Tương đồng:

+ Cả hai nhà văn đều sử dụng thể tùy bút để khám phá vẻ đẹp thơ mộng,     trữ tình của mỗi dòng sông

+ Cùng miêu tả vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình và biến ảo của sông nước.

+ Cùng bộc lộ tình yêu mãnh liệt dành cho thiên nhiên xứ sở với một mĩ cảm tinh tế, dồi dào cảm xúc.

+ Cùng bao quát sông nước trên nền cảnh khoáng đạt của không gian và thời gian.

+ Cùng được viết bằng một thứ văn xuôi đậm chất trữ tình, giàu hình ảnh, âm thanh và nhịp điệu.

Khác biệt:

+ Dòng sông Đà của Nguyễn Tuân: trội về cảm xúc nồng nàn, cảm giác sắc cạnh, liên tưởng phóng túng, so sánh táo bạo; Cảnh sắc được bao quát từ nhiều góc nhìn khác nhau theo nhiều mùa trong năm.

+ Dòng sông Hương của HPNT: trội về cảm xúc sâu lắng, cảm giác gắn với suy tư; Cảnh sắc được bao quát rừ cùng một góc nhìn mà nương theo thủy trình để nắm bắt sự biến đổi của dòng sông Hương qua từng chặng, từng buổi trong ngày.

3. Kết bài

Tổng kết nội dung phân tích

Nêu cảm nhận

Phân tích hình ảnh thơ mộng, trữ tình của dòng sông Việt Nam

Bài văn tham khảo

Từ xưa đến nay đề tài về thiên nhiên – đất nước luôn thu hút những ngòi bút điêu luyện và tài hoa khám phá vẻ đẹp của nó. Riêng hình ảnh của  những dòng sông Việt Nam cũng được nhìn nhận dưới vẻ đẹp thơ mộng và trữ tình quyến rũ đến kì lạ. Qua hai tùy bút “Người lái đò sông Đà” của Nguyễn Tuân và “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” của Hoàng Phủ Ngọc Tường ta sẽ cảm nhận được vẻ đẹp thơ mộng và đậm chất trữ tình của hai dòng sông Đà và sông Hương hiện lên vừa lãng mạn, vừa chân thực.

Nhắc đến đề tài về non sông đất nước ta không thể quên hai cái tên, hai người nghệ sĩ đa tài của nền văn học Việt Nam – Nguyễn Tuân và Hoàng Phủ Ngọc Tường. Nguyễn Tuân – nổi bật là nét tài hoa, uyên bác, đặc biệt sở trường về tùy bút đã mang đến cho “Người lái đò sông Đà” là kết tinh nhiều mặt của phong cách Nguyễn Tuân. Viết về vẻ đẹp dòng sông Đà và tiềm năng của thiên nhiên và con người Tây Bắc. Còn Hoàng Phủ Ngọc Tường  là một nghệ sĩ tài hoa, mang đậm chất Huế, có nhiều thành tựu về thể kí. “Ai đã đặt tên cho dòng sông” là một tùy bút đậm chất trữ tình viết về vẻ đẹp của dòng sông Hương với bề dày lịch sử và văn hóa Huế. Qua vẻ đẹp thơ mộng và trữ tình của hai dòng sông, ta bắt gặp sự tương đồng độc đáo của hai tâm hồn có tình yêu thiên nhiên tha thiết và niềm tự hào với vẻ đẹp của non sông đất nước Việt Nam.

Trước hết là vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình của dòng sông Hương qua tùy bút “Người lái đò sông Đà”. Dưới nét bút điêu luyện của Nguyễn Tuân con sông Đà không chỉ có những dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế manh trên sông đá, mà nó còn là bức tranh thủy mặc vương vấn lòng người. Từ trên tàu bay nhìn xuống con sông Đà tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc, chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban, hoa gạo. Phép so sánh độc đáo làm sông Đà hiện lên đầy mĩ lệ, diễm kiều nữ tính làm đắm say lòng người.

Loading...

Sông Đà không chỉ đẹp mà màu sắc của dòng sông dường như còn thay đổi theo mùa, mỗi mùa lại có một nét đẹp riêng. Mùa xuân màu nước xanh ngọc bích, khác với sông Gâm, sông Lô màu xanh canh hến. Còn mùa thu nước sông lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu. Màu sắc sông biến đổi theo mùa được so sánh, liên tưởng với những hình ảnh không chỉ gần gũi như “xanh ngọc bích”, “xanh cánh hến”, “da mặt người bầm đi vì rượu bữa” mà còn gợi được chính xác màu sắc dòng nước trên sông. Dù ở mùa nào thì con sông Đà ấy vẫn mang một vẻ đẹp riêng, quyến rũ và tình tứ đến lạ thường.

Sông Đà còn đẹp và gợi cảm trong quan hệ với con người như một cố nhân. Đến với sông Đà, hăm hở, say mê đến nỗi tác giả như thấy mình như đang sắp đổ ra sông Đà. Nguyễn Tuân nhìn dòng sông như một cố nhân với những cảnh quan hai bên bờ cực kì gợi cảm: lá non nhú trên những nương ngô, những con hươu ngẩng đầu nhung khỏi áng sương cỏ.

Dòng sông Đà như gợi những nỗi niềm sầu thẳm trong lịch sử đất Việt. Vẻ đẹp trữ trình của sông Đà được miêu tả qua hai bên bờ sông, cảnh ven sông, vừa tĩnh lặng, nhẹ nhàng vừa hoang sơ, cổ kính. Nhẹ nhàng với “thuyền tôi trôi trên sông Đà”, “cảnh ven sông ở đây lặng tờ. Hình như tờ đời Lý Trần đời Lê, quãng sông này cũng lặng tờ đến thế mà thôi”. Cảnh sông tĩnh lặng đã khơi gợi ở du khách cảm giác mình đang đi ngược về quá khứ. Phép so sánh, ví von vẻ đẹp “hoang dại”, “hồn nhiên” ở hai bên bờ sông như một bờ tiền sử, như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa lặng, khơi gợi vẻ đẹp hoang sơ, xa xưa, bí ẩn nhưng cũng thân thuộc, gần gũi.

Nguyễn Tuân say mê miêu tả dòng sông với tất cả sự tính tế của cảm xúc và bằng một tình yêu thiết tha thiên nhiên đất nước. Hình ảnh, ngôn từ mới lạ. Câu văn căng tràn, trùng điệp mà vẫn nhịp nhàng về âm thanh và nhịp điệu. Cách so sánh, nhân hóa táo bạo mà sinh động kết hợp với lối tạo hình giàu tính mĩ thuật, phối hợp nhiều góc nhìn theo kiểu điện ảnh. Qua đó hiện diện một cái tôi Nguyễn Tuân đắm say, nồng nhiệt với cảnh sắc thiên nhiên thơ mộng. Lòng ngưỡng mộ, trân trọng, nâng niu tự hào về một dòng sông, một ngọn thác, một dòng chảy đã tạo nên những trang văn đẹp hiếm có. Nguyễn Tuân xứng đáng là một cây bút tài hoa bậc nhất của nền văn học Việt Nam.

Cũng giống mạch văn của Nguyễn Tuân viết về sông Đà, miêu tả dòng sông  theo dòng chảy của nó. Nhưng với cá tính dịu dàng của người con xứ Huế, dưới ngòi bút của Hoàng Phủ Ngọc Tường sông Hương đã trở thành một con người – một người con gái đẹp có tâm hồn, dịu dàng toát lên một vẻ sang trọng, đằm thắm và đầy văn hóa. Sông Hương – con sông thế kỷ đã đi vào thi ca với vẻ quyến rũ lạ kỳ:

“Cầu cong như chiếc lược ngà
Sông dài mái tóc cung nga buông hờ”

Vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình của dòng sông Hương ở ngoại vi thành phố mang nét đẹp quyến rũ, mềm mại hứa hẹn những điều thú vị. Hết phần chảy ở dãy Trường Sơn, sông Hương lại tiếp tục cuộc hành trình của mình ở vùng ngoại vi kinh thành Huế. Đi qua vùng Châu Hóa đầy hoa dại, hết sức lãng mạn, hết sức thi vị. Trong cảm nhận của nhà văn sông Hương mang vẻ đẹp của “người gái đẹp” nằm ngủ mơ màng. Sở dĩ tác giả có liên tưởng như vậy là bởi khúc sông này nước chảy rất êm đềm, dịu dàng. Lòng yêu thương rừng già đã chế ngự bản năng của người con gái để “sông Hương nhanh chóng mang một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người mẹ phù sa của môt vùng văn hóa xứ sở”.Cứ như vậy, theo sòng chảy dòng sông đi qua những ngọn đồi, mặt nước phản quang thành những mảng màu rực rỡ, “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím”, thật kỳ thú khiến sông Hương trở thành một bức tranh nhiệm màu, đặc sắc vô cùng.

Với một tình yêu sâu sắc với sông Hương của xứ Huế mộng mơ và một cây bút nhất mực tài hoa, am hiểu văn hóa, tác giả đã viết những câu văn như mộng về vẻ đẹp trầm mặc của con sông, như nói nên tính cách của nó vậy. Khi sông Hương đi qua những lăng tẩm thì lại trở nên cổ thi, tạo cho ta cảm giác như dòng sông đang chiêm nghiệm, thành kính, suy nghĩ về lịch sử của những ông hoàng bà chúa xưa kia đã từng huy hoàng như thế nào. Và rồi bỗng nhiên dòng Hương giang bừng sáng, trẻ trung hơn hẳn khi nghe thấy âm thanh của thành phố Huế.

Đoạn miêu tả sông Hương khi chảy vào lòng thành phố thực sự là một đoạn văn tuyệt bút của Hoàng Phủ Ngọc Tường. Sông Hương được nhân cách hóa giống như một người con xa quê tìm đúng đường về “sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biền bãi xanh biếc”. Với cảm nhận tinh tế và một ngòi bút tài hoa, ông đã miêu tả con sông như một mĩ nhân, một tình nhân. Đường cong làm cho con sông mềm hẳn đi “như một tiếng vâng không nói ra của tình yêu”. Sông Hương mang một vẻ đẹp đặc trưng nên thơ và trữ tình, bởi nó mang trong mình cả một nền văn hóa của quê hương xứ sở. Những nét văn hóa đặc sắc nhất ở Huế, theo tác giả, đều được sinh ra và tồn tại cùng vẻ mặt nước lặng lờ của dòng sông, đó là những đêm rằm tháng bảy hay những đêm hội hoa đăng, những làn điệu ca Huế ngọt ngào, những khu vườn cây trái xanh tươi.

Những cảm nhận tinh tế về dòng sông Hương của Hoàng Phủ Ngọc Tường cho thấy tình yêu, niềm tự hào tha thiết, sâu lắng mà tác giả dành cho dòng sông quê hương, cho xứ Huế thân yêu và đó cũng chính là tình yêu đất nước. Tác giả sử dụng những hình ảnh chân thực mà gợi cảm cùng với những câu văn kéo dài khúc chiết, thanh điệu hài hòa, tiết tấu nhịp nhàng. Lối so sánh gần gũi xác thực, sử dụng nhuần nhuyễn các địa danh và cách nói của người Huế. Tất cả những điều đó gợi cho người đọc một cảm giác của một cái gì đó thật dịu nhẹ cứ thế len lỏi miên man rồi từ từ thấm vào lòng những người con đất Việt. Toát lên một tình yêu xứ sở sâu nặng, đằm thắm, một cách cảm nhận bình dị mà tinh tế của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Viết về vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình của hai dòng sông Đà và sông Hương, cả Nguyễn Tuân và Hoàng Phủ Ngọc Tường đều sử dụng thể tùy bút viết bằng một thứ văn xuôi giàu hình ảnh và nhịp điệu để khám phá vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình của mỗi dòng sông. Cùng miêu tả vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình và biến ảo của sông nước. Trong tâm hồn họ đều thổ lộ một tình yêu mãnh liệt dành cho thiên nhiên xứ sở với một mĩ cảm tinh tế, dồi dào cảm xúc. Tuy nhiên trong cảm nhận của hai tác giả cũng có những nét riêng mang đậm phong cách nghệ thuật của mỗi người.  Dòng sông Đà của Nguyễn Tuân thì trội về cảm xúc nồng nàn, cảm giác sắc cạnh, liên tưởng phóng túng, so sánh táo bạo. Cảnh sắc được bao quát từ nhiều góc nhìn khác nhau theo nhiều mùa trong năm. Còn dòng sông Hương của Hoàng Phủ Ngọc Tường lại trội về cảm xúc sâu lắng, cảm giác gắn với suy tư. Cảnh sắc được bao quát rừ cùng một góc nhìn mà nương theo thủy trình để nắm bắt sự biến đổi của dòng sông Hương qua từng chặng, từng buổi trong ngày.

Tóm lại, vẻ đẹp của sông Hương hay sông Đà thì cũng chính là vẻ đẹp của những con sông Việt Nam mang đầy đủ những nét thơ mộng, trữ tình. Nguyễn Tuân và Hoàng Phủ Ngọc Tường tuy mỗi người có một phong cách nghệ thuật riêng trong việc thể hiện hình tượng các dòng sông. Nhưng ở họ đều có một điểm chung là mang trong mình tình yêu, niềm tự hào dành cho dòng sông quê hương với những cách nhìn phong phú, đa dạng về vẻ đẹp của quê hương, đất nước mình.

Nguyễn Thị Thu Huyền

Đánh giá bài viết
Loading...

Ứng dụng VĂN MẪU TỔNG HỢP trên điện thoại với hơn 30k bài văn mẫu hay nhất, giải bài tập SGK, soạn văn đầy đủ chi tiết. Hãy tải App ngay để chúng tôi phục vụ bạn tốt hơn nhé!

Nếu thấy bài viết hay, hãy động viên và chia sẻ ban biên tập! Các bình luận không phù hợp sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

DMCA.com Protection Status