[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích hình tượng Sóng trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

[Văn mẫu học sinh giỏi] Phân tích hình tượng Sóng trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài:

– Giới thiệu tác giả, tác phẩm

– Nêu vấn đề nghị luận

2. Thân bài

LĐ1: Khái quát

Sóng là hình tượng trung tâm của bài thơ và là một hình tượng ẩn dụ. Cùng với hình tượng em, sóng thể hiện những trạng thái, quy luật riêng của tình yêu cùng vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ rất truyền thống mà rất hiện đại.

LĐ2: Hình tượng sóng

– Sóng có nhiều đối cực như tình yêu có nhiều cung bậc, trạng thái và như tâm hồn người phụ nữ có những mặt mâu thuẫn mà thống nhất (Phân tích hai câu đầu của khổ 1)

– Hành trình của sóng tìm thấy biển khơi như hành trình của tình yêu hướng về cái vô biên tuyệt đích, như tâm hồn người phụ nữ không chịu chấp nhận sự chật hẹp, tù túng. (phân tích hai câu thơ sau của khổ 1).

– Điểm khởi đầu bí ẩn của sóng giống điểm khởi đầu và sự mầu nhiệm, khó nắm bắt của tình yêu (phân tích khổ 3, 4 của bài thơ)

– Sóng luôn vận động như tình yêu  gắn liền với những khát khao, trăn trở không yên, như người phụ nữ khi yêu luôn da diết nhớ nhung, cồn cào ước vọng về một tình yêu vững bền, chung thủy (phân tích các khổ 5, 6, 7, 8)

– Sóng là hiện tượng thiên nhiên vĩnh cửu như tình yêu là khát vọng muôn đời của con người, trước hết là người phụ nữ (nhân vật trữ tình) muốn hiến dâng cả cuộc đời cho một tình yêu đích thực ( phân tích khổ thơ cuối)

– Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu thông qua hình tượng sóng.

LĐ3: Nghệ thuật

3. Kết bài

Khái quát lại vấn đề nghị luận

Phân tích hình tượng Sóng

Bài văn tham khảo

Xuân Quỳnh là nhà thơ nữ tiêu biểu nhất của thơ ca hiện đại Việt Nam. Người yêu thơ mệnh danh chị là “Nữ hoàng của thi ca tình yêu”. Thơ của chị là tiếng nói nhân hậu, thủy chung, giàu trực cảm và da diết khát vọng hạnh phúc đời thường. “Sóng” là bài thơ tiêu biểu cho hồn thơ của Xuân Quỳnh được in trong tập Hoa dọc chiến hào (1967). Trong đó “sóng” là hình tượng xuyên suốt bài thơ và để lại nhiều xúc cảm cho người đọc.

Sóng là một hình tượng động, bất biến chính vì vậy mà sóng được các nhà thơ chọn làm thi liệu để biểu tượng cho tình yêu. Nếu Xuân Diệu mượn sóng để biểu tượng cho tình yêu thì Xuân Quỳnh lại mượn sóng để biểu tượng cho những cung bậc tình cảm của người phụ nữ trong tình yêu với thật nhiều những khát khao và biến động. Hai hình tượng sóng và em luôn sánh đôi sánh cặp với nhau, sóng là em và em cũng là sóng. Sóng và em hòa quyện với nhau, soi chiếu nhau, tôn lên những vẻ đẹp vừa đa dạng lại vừa phong phú.

Hình tượng sóng trước hết được gợi ra từ âm hưởng dào dạt, nhịp nhàng của bài thơ. Thể thơ năm chữ có tác dụng tạo ra những nhịp điệu của sóng. Cả bài thơ là một đại dương, mỗi khổ thơ là một con sóng lớn, mỗi câu thơ là một con sóng nhỏ. Tất cả đã tạo nên một âm hưởng mênh mang, dào dạt của những con sóng lòng nhiều cung bậc:

Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ

Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể.

Hai câu thơ đầu với nghệ thuật đối: “dữ dội” – “dịu êm”, “ồn ào – lặng lẽ” đã làm hiện lên vẻ đẹp của những con sóng biển ngàn đời đối cực. Những lúc biến động bão tố phong ba thì biển dữ dội ồn ào, còn những giây phút sóng gió đi qua biển lại trở về hiền hòa dịu êm lặng lẽ. Xuân Quỳnh đã mượn nhịp sóng để thể hiện nhịp lòng của chính mình trong một tâm trạng bùng cháy ngọn lửa của tình yêu.

Xem thêm:  Nghị luận xã hội về vấn đề an toàn giao thông trong xã hội

Sóng của Xuân Quỳnh là tiếng nói của một tâm hồn thiếu nữ đang trong độ tuổi hai mươi, tiếng nói của một trái tim chân thành và đam mê, luôn rực cháy chất trẻ trung mãnh liệt, khao khát được sống hết mình và yêu hết mình.

Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể.

Ba hình ảnh “sóng”, “sông”, “bể” như là những chi tiết bổ sung cho nhau, sông và bể làm nên đời sóng, sóng chỉ thực có đời sống riêng khi ra với biển khơi mênh mông , thăm thẳm. Mạch sóng mạnh mẽ như bứt phá không gian chât hẹp để khát khao một không gian lớn lao. Hành trình tìm ra biển chất chứa sức sống tiềm tàng, bền bỉ để vươn tới giá trị tuyệt đích của chính mình. Sóng không cam chịu một cuộc sống chật hẹp, tù túng nên nó làm cuộc hành trình ra với biển khơi bao la để thỏa sức vẫy vùng. Tình yêu của Xuân Quỳnh cũng vậy, tình yêu của người phụ nữ cũng không thể đứng yên trong một tình yêu nhỏ hẹp mà phải vươn lên trên tất cả sự nhỏ hẹp tầm thường để được sống với những tình yêu cao cả, rộng lớn và bao dung. Đây là một quan niệm tình yêu tiến bộ và mạnh mẽ của người phụ nữ thời đại. Người phụ nữ chủ động tìm đến với tình yêu để được sống với chính mình.

Tình yêu mãi mãi là khát vọng của tuổi trẻ, nó làm bồi hồi, xao xuyến rung động trái tim lứa đôi

Ôi con sóng ngày xưa

Và ngày nay vẫn thế

Nỗi khát vọng tình yêu

Bồi hồi trong ngực trẻ

Từ “ôi” là cảm thán từ, như một tiếng lòng thốt lên thổn thức của trái tim yêu. Nghệ thuật đối lập “ngày xưa – ngày sau” càng tôn thêm nét đáng yêu của sóng. Sóng là thế, muôn đời vẫn là thế, vẫn dữ dội ồn ào, vẫn dịu êm lặng lẽ như tình yêu tuổi trẻ có bao giờ đứng yên. Bởi tình yêu tuổi trẻ luôn khát vọng, luôn khát khao và mơ ước. Nó làm ta bồi hồi khát khao nhung nhớ:

Làm sao sống được mà không yêu

Không nhớ không thương một kẻ nào

Tình yêu làm điên đảo tuổi trẻ với những nhớ nhung giận hờn, những cồn cào da diết

Những ngày không gặp nhau

Lòng thuyền đau rạn vỡ

Những ngày không gặp nhau

Loading...

Biển bạc đầu mong nhớ

Có yêu nhau mới thấy được cồn cào của vị nhớ, mùi ân ái, mới thấy được thế nào là “bồi hồi trong ngực trẻ”

Tình yêu cũng như sóng biển, gió trời vậy thôi, nó tự nhiên, hồn nhiên như thiên nhiên và cũng khó hiểu, nhiều bất ngờ như thiên nhiên:

Trước muôn trùng sóng bể

Em nghĩ về anh, em

Em nghĩ về biển lớn

Từ nới nào sóng lên

Sóng bắt đầu từ gió

Gió bắt đầu từ đâu

Em cũng không biết nữa

Khi nào ta yêu nhau

Người phụ nữ băn khoăn về khởi nguồn của tình yêu và bộc bạch một cách tự nhiên, chân thành sự bất lực trước câu hỏi muôn thuở trong tình yêu: “ Em cũng không biết nữa/ Khi nào ta yêu nhau”. Đây là một cách cắt nghĩa tình yêu rất Xuân Quỳnh, một cách cắt nghĩa rất nữ tính, đầy trực cảm.

Xem thêm:  Hóa thân vào thanh gươm thần của Đức Long Quân, em hãy kể lại truyện “Sự tích Hồ Gươm”

Tình yêu thường gắn liền với nỗi nhớ. Đây là một trong những gam màu chủ đạo của tình yêu:

Anh chẳng đêm nào chẳng nhớ em

(Xuân Diệu)

Nhớ ai bổi hổi bồi hồi

Như đứng đống lửa như ngồi đống rơm

(Ca dao)

Còn với Xuân Quỳnh thì:

Con sóng dưới lòng sông

Con sóng trên mặt nước

Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức

Hòa cùng những con sóng: sóng thơ, sóng lòng, ta tìm về với cõi sâu kín của tâm hồn thi sĩ và cũng là của muôn kiếp “má hồng”. Cả bài thơ là những đợt sóng nối tiếp nhau vỗ vào tâm hồn người đọc. Sóng và em đan quyện vào nhau để thể hiện những nỗi niềm, những tâm tư thầm kín. Đây là một khổ thơ vô cùng đặc biệt vì trong khổ thơ chỉ duy nhất có sáu câu. Sáu câu thơ trải dài như nỗi thao thức, băn khoăn của tâm hồn thi sĩ trong đêm

Con sóng dưới lòng sâu

Con sóng trên mặt nước

Hai câu thơ với hình thức lặp cấu trúc quyện hòa cùng nghệ thuật đối “dưới lòng sâu – trên mặt nước” tạo nên sự điệp trùng của những con sóng với  nhiều dạng thức khác nhau. Có con sóng gầm gào trên mặt đại dương nhưng cũng có con sóng cuộn trào trong lòng biển cả.

Ôi con sóng nhớ bờ

Ngày đêm không ngủ được

Xuân Quỳnh đã vô cùng tinh tế khi mượn một hình tượng rất động để diễn tả nỗi niềm của người phụ nữ khi yêu “ngày đêm không ngủ được”. Sóng là vậy, dù lặng lẽ dưới lòng biển hay dữ dội trên mặt đại dương thì ngàn đời vẫn khát khao tìm về bến bờ tĩnh tại. Chưa đến được bến bờ thì nhớ thương, thương nhớ thao thức một nỗi niềm.

Và nếu sóng nhớ bờ thì em nhớ anh. Đó chính là quy luật của tình yêu

Lòng em nhớ đến anh

Cả trong đêm còn thức

Xuân Quỳnh dùng chữ “lòng” rất tinh tế. Lòng là nơi sâu kín của tâm hồn con người. Nó là nơi bí mật sâu thẳm của tình yêu và nỗi nhớ. Khi Xuân Quỳnh nói “lòng em nhớ” nghĩa là chị đang phơi bày tất cả ruột gan của mình để dốc hết yêu thương gửi về người mình yêu. Nỗi nhớ không chỉ có mặt trong thời gian ý thức mà còn gắn liền với cả tiềm thức “trong mơ”

Câu thơ “cả trong mơ còn thức” là một điểm sáng của nghệ thuật của toàn bài. Với câu thơ này, Xuân Quỳnh đã được xem là thi sĩ tài năng bậc nhất của thi ca hiện đại Việt Nam.

Sóng và em đan quyện vào nhau. Em lặng đi để sóng trào lên

Dẫu xuôi về phương bắc

Dẫu ngược về phương nam

Nơi nào anh cũng nghĩ

Hướng về anh một phương

Thế giới của anh và em không giới hạn chiều dài Bắc – Nam, không khoanh vùng địa bàn mà nơi nào cũng có nỗi nhớ thương thường trực. Xuân Quỳnh đã tiếp nhận nỗi nhớ ấy bằng tất cả sự nhạy cảm của lứa tuổi đôi mươi và khẳng định một cái tôi trong con người luôn vững tin vào tình yêu.

Nếu như ở những khổ thơ trước nhà thơ nói về niềm vui sướng dào dạt, những nhung nhớ giận hờn thì ở đoạn thơ này nhà thơ lại thể hiện sự băn khoăn lo lắng. Đó cũng chính là trực cảm của tình yêu:

Xem thêm:  Tả em bé đang tập đi tập nói - Văn mẫu lớp 6

Ở ngoài kia đại dương

Trăm ngàn con sóng đó

Con nào cũng tới bờ

Dù muôn ngày cách trở

Tình yêu của người con gái thật mãnh liệt, nồng nàn. Sóng xa vời cách trở vẫn tìm được bến bờ như tìm về cội nguồn yêu thương, cũng như anh và em sẽ vượt qua mọi khó khăn để đến với nhau, để sống trong hạnh phúc trọn vẹn của lứa đôi.

Yêu thương mãnh liệt nhưng cao thương, vị tha. Nhân vật trữ tình khao khát hòa tình yêu con sóng nhỏ của mình vào biển lớn tình yêu, để sống hết mình cho tình yêu, để tình yêu riêng hóa thân vĩnh hằng thành tình yêu muôn thuở.

Làm sao được tan ra

Giữa biển lớn tình yêu

Để ngàn năm còn vỗ

Nếu như Xuân Diệu khát khao “tắt nắng”, “buộc gió” để giữ lại cho riêng mình màu thắm của hoa, nồng nàn của hương và cũng là để giữ lại tuổi trẻ. Tư tưởng ấy có phần mang cái tôi ngạo nghễ cá nhân. Thì trong quan niệm của nữ sĩ Xuân Quỳnh, số phận cá nhân không thể tách khỏi cộng đồng, sự tồn tại của mỗi cá thể là sự hóa thân vào cuộc đời rộng lớn. Nhà thơ đã thể hiện một khát vọng mãnh liệt muốn làm “trăm con sóng” để hòa mình vào đại dương bao la, hòa mình vào biển lớn tình yêu để muôn đời vỗ điệu yêu thương. Phải chăng đó là khát vọng muốn bất tử hóa tình yêu của nữ sĩ Xuân Quỳnh.

Bài thơ đã vận dụng thành công thủ pháp nghệ thuật nhân hóa, ẩn dụ, so sánh, đối lập kết hợp với thể thơ ngũ ngôn giàu nhịp điệu. Tất cả đã tạo nên một vẻ đẹp mang đậm phong cách và cá tính của tác giả thông qua những trắc trở, suy tư và khát vọng trong tình yêu.

Tóm lại, thông qua hình tượng “sóng” trong bài thơ, Xuân Quỳnh muốn gửi gắm tới độc giả một quan niệm về tình yêu vĩnh cửu, vĩnh hằng. Càng đọc “Sóng” ta càng ngưỡng mộ hơn những người phụ nữ Việt Nam, thủy chung, son sắc, luôn sống hết mình với một tình yêu. Xuân Quỳnh xứng đáng là một nhà thơ nữ của tình yêu lứa đôi và là “nữ hoàng của thi ca tình yêu”.

Nguyễn Thị Thu Huyền

Loading...

Ứng dụng VĂN MẪU TỔNG HỢP trên điện thoại với hơn 30k bài văn mẫu hay nhất, giải bài tập SGK, soạn văn đầy đủ chi tiết. Hãy tải App ngay để chúng tôi phục vụ bạn tốt hơn nhé!

Nếu thấy bài viết hay, hãy động viên và chia sẻ ban biên tập! Các bình luận không phù hợp sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

Leave a Reply

avatar
  Nhận thông báo qua email  
Nhận thông báo cho
DMCA.com Protection Status